Στην εαρινή της έκθεση για την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει στην επιφάνεια βαθιά προβλήματα στους διαγωνισμούς του Δημοσίου και στη διαχείριση των δημόσιων συμβάσεων. Παρά τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού, ζητήματα ανταγωνισμού, διαφάνειας και αποδοτικότητας παραμένουν έντονα, σύμφωνα με την Κομισιόν.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι το ποσοστό των διαγωνισμών στους οποίους υπάρχει μόνο μία προσφορά: το 2025 η Ελλάδα σημείωσε ρεκόρ με 58,2% έναντι 27% στον μέσο όρο της ΕΕ! Αυτό παρατηρείται κυρίως σε μεγάλης αξίας συμβάσεις, σε προμήθειες και σε έργα κοινής ωφέλειας, εγείροντας αμφιβολίες για το εάν πράγματι επικρατούν υγιείς όροι ανταγωνισμού.
Επιπλέον, η υπερβολική προσήλωση στο φθηνότερο κόστος εντοπίζεται στο 75% των διαδικασιών το 2025, πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο – και αυτό δυσκολεύει τις προτάσεις που βασίζονται σε ποιότητα ή καινοτομία. Ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι ένα 23,3% των διαγωνισμών δεν φτάνει ποτέ στην ανάθεση, είτε λόγω αποτυχίας, είτε λόγω ακύρωσης.
Έντονο πρόβλημα επισημαίνεται και στους μεγάλους χρόνους ολοκλήρωσης – στις 171 μέρες απαιτούνται κατά μέσο όρο από το κλείσιμο του διαγωνισμού μέχρι την τελική ανάθεση, ένα από τα μεγαλύτερα διαστήματα σε όλη την ΕΕ. Βασικά αίτια αποτελούν οι χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες, οι καθυστερημένες πληρωμές, αλλά και οι νομικές εμπλοκές.
Διαφθορά και «φωτογραφικές» προδιαγραφές στο προσκήνιο
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αίσθηση διαφθοράς που αισθάνονται οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Για το 92% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα, οι διαγωνιστικές προδιαγραφές που «φωτογραφίζουν» συγκεκριμένες εταιρείες θεωρούνται συχνές, έναντι μόλις 58% στην ΕΕ. Επιπλέον, στο 88% φτάνει το ποσοστό όσων βλέπουν συμπαιγνία προσφορών. Σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις με εμπειρία σε δημόσιους διαγωνισμούς εκφράζουν άποψη πως η διαφθορά τούς εμπόδισε να αναλάβουν έργο – το διπλάσιο ποσοστό απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη!
Το «παζλ» των συστημάτων και το εκκρεμές TED
Στα συστήματα προμηθειών, το ψηφιακό τοπίο παραμένει κατακερματισμένο: λειτουργούν παράλληλα 2 έως 5 ηλεκτρονικές πλατφόρμες, δυσκολεύοντας τις επιχειρήσεις να εντοπίσουν όλες τις σχετικές ευκαιρίες. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι το μοναδικό κράτος-μέλος όπου οι προκηρύξεις δεν διασυνδέονται άμεσα με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα TED, αυξάνοντας τον κίνδυνο ελλιπών ή καθυστερημένων δημοσιεύσεων.
Βελτιώσεις έχουν δρομολογηθεί: μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 αναμένεται πλήρης διασύνδεση με το TED, ενώ προχωρά και η ενοποίηση ηλεκτρονικών συστημάτων με τη συνδρομή του Ταμείου Ανάκαμψης, μαζί με επαγγελματική αναβάθμιση των στελεχών και ταχύτερη επίλυση διαφορών.
Παρά τα πρώτα βήματα, η Κομισιόν επισημαίνει πως ο δρόμος για διαφάνεια, υψηλή ποιότητα δεδομένων και αποτελεσματική εποπτεία στις δημόσιες συμβάσεις στην Ελλάδα, παραμένει μακρύς και δύσβατος.
