Σε μία κίνηση-σταθμό που συγκλονίζει τις αγορές, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζεται να αυξήσει το βασικό επιτόκιό της κατά 25 μονάδες βάσης, φτάνοντας το 2,25%, την προσεχή Πέμπτη. Μια απόφαση που λαμβάνεται για πρώτη φορά μετά από δυόμισι χρόνια και διαμορφώνει νέα δεδομένα για την οικονομία της Ευρωζώνης.
Η νέα αυτή αύξηση φαίνεται αναπόφευκτη, αφού ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραμένει σε εξέλιξη τέταρτο μήνα. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα, προκαλώντας αλματώδη άνοδο σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Με τη τελευταία παρέμβαση να έχει σημειωθεί τον Σεπτέμβριο του 2023, οπότε το επιτόκιο καταθέσεων είχε αγγίξει το 4%, η αναμενόμενη κίνηση έρχεται σε μια περίοδο που οι ενεργειακές τιμές απειλούν ευθέως με πληθωριστικό σοκ.
Τον τόνο έδωσε η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, υπογραμμίζοντας πως η παράταση της σύρραξης και οι διαρκώς ακριβότερες πρώτες ύλες καθιστούν επιτακτική μια πιο σκληρή πολιτική. Μάλιστα, τονίζεται ότι ακόμη και μετά από μία ενδεχόμενη συμφωνία ειρήνης, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της Μ. Ανατολής θα συνεχίσουν να πιέζουν τις τιμές προς τα πάνω, προκαλώντας παρατεταμένη αβεβαιότητα. Μέχρι στιγμής, καμία πρωτοβουλία για κατάπαυση πυρός δεν έχει υλοποιηθεί παρά τις συχνές εξαγγελίες.
Παρά τη δέσμευση της ΕΚΤ να λαμβάνει αποφάσεις με βάση τα τρέχοντα στοιχεία, η αβεβαιότητα για το τέλος του πολέμου μεγαλώνει τους φόβους για νέα κύματα πληθωρισμού και πιθανές επιπλέον αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2026 – σενάριο που συμμερίζεται το 60% των οικονομολόγων σε σχετική έρευνα του Reuters, καθώς και οι διεθνείς χρηματαγορές.
Η οικονομική επιβράδυνση στην Ευρωζώνη δεν περνά απαρατήρητη: Το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,2% (έναντι του τελευταίου τριμήνου του 2025), επηρεασμένο από τη δραστική βουτιά 12,1% του ιρλανδικού ΑΕΠ λόγω της μεγάλης παρουσίας πολυεθνικών εταιριών, αλλά και λόγω των αναταράξεων που προκαλεί ο πόλεμος.
Η εικόνα παραμένει ζοφερή και το δεύτερο τρίμηνο: Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, Κρις Γουίλιαμσον, εκτιμά ότι αν δεν υπάρξει θετική ανατροπή τον Ιούνιο, η συρρίκνωση κατά 0,2% πιθανότατα θα συνεχιστεί. «Θα είναι πολύ πιο δύσκολο να δικαιολογηθεί άλλη αύξηση εάν συνεχιστεί αυτή η αδυναμία, καθώς η μειωμένη ζήτηση περιορίζει περιθώρια για νέες αυξήσεις τιμών και μισθών», επισημαίνει.
Η ΕΚΤ οφείλει να ζυγίσει προσεκτικά τον πληθωριστικό κίνδυνο απέναντι στον φόβο μιας ισχυρής ύφεσης. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανήλθε σε 3,2% τον Μάιο (από 3% τον Απρίλιο και 1,9% τον Φεβρουάριο), κυρίως λόγω ακριβότερης ενέργειας (+10,9% ετησίως), ενώ για πρώτη φορά παρατηρούνται αυξήσεις τιμών και σε άλλους κλάδους, όπως οι υπηρεσίες (+2,5%) και τα βιομηχανικά προϊόντα (+0,9%). Αυτή η γενικευμένη άνοδος αποδίδεται στη συνεχιζόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Γουίλιαμσον προειδοποιεί πως οι πιέσεις στις τιμές κορυφώνονται στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων τριών και πλέον ετών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ο πληθωρισμός να προσεγγίσει το 4% σύντομα, αν δεν υπάρξει σταθεροποίηση.
