Σοκ προκαλούν τα συμπεράσματα νέας παγκόσμιας μελέτης, καθώς η εξάπλωση της παχυσαρκίας φαίνεται να επιβραδύνεται ή να σταθεροποιείται στις ανεπτυγμένες χώρες – την ίδια στιγμή που στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη σημειώνει εκρηκτική άνοδο. Σύμφωνα με έγκυρη ανάλυση διεθνούς ερευνητικής ομάδας υπό το Imperial College London και τη συμμετοχή Ελλήνων ειδικών, παρατηρείται σημαντική διαφοροποίηση στις διάφορες ηπείρους και πληθυσμούς.
Πάνω από 1.900 επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα για 232 εκατομμύρια ανθρώπους άνω των 5 ετών, σε 200 χώρες, καλύπτοντας την περίοδο 1980-2024. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature και εστίασε στον ετήσιο ρυθμό μεταβολής της παχυσαρκίας σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες.
Τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα: Στη δυτική Ευρώπη, στη Βόρεια Αμερική και στην Αυστραλία, η αύξηση της παχυσαρκίας έχει πλέον σταματήσει να επιταχύνεται, πράγμα που διαφέρει έντονα από τις προηγούμενες δεκαετίες όπου τα ποσοστά αυξάνονταν ραγδαία. Για παράδειγμα, στους ενήλικες της δυτικής Ευρώπης η συχνότητα κυμαίνεται μεταξύ 11% και 23%, ενώ στα παιδιά και τους εφήβους τα ποσοστά παραμένουν μεταξύ 4% και 15%.
Τα παιδιά δίνουν πρώτα ελπιδοφόρα μηνύματα
Η πρώτη ένδειξη επιβράδυνσης παρατηρήθηκε στους μαθητές σχολικής ηλικίας, με τη Δανία γύρω στο 1990 να καταγράφει το φαινόμενο πρώτη. Το ίδιο μοτίβο ακολούθησε η Ισλανδία, η Ελβετία, το Βέλγιο και η Γερμανία κατά τη δεκαετία του 1990.
Ωστόσο, σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Φινλανδία και η Σουηδία, ο ρυθμός αύξησης παρέμεινε σταθερός ή ακόμη και αυξήθηκε. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας, τα ποσοστά σε ενήλικες φαίνεται να σταθεροποιούνται ή και να μειώνονται. Είναι χαρακτηριστικό πως στη Γαλλία η παχυσαρκία διατηρήθηκε γύρω στο 4% για τα παιδιά και 11-12% για τους ενήλικες σε όλο το διάστημα της μελέτης.
Η παχυσαρκία στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το φαινόμενο της παχυσαρκίας είχε σημειώσει άνοδο ειδικά μεταξύ 2000 και 2010, αλλά τα τελευταία χρόνια ο ρυθμός αύξησης έχει επιβραδυνθεί. Όπως δηλώνει η καθηγήτρια Φλώρα Μπακοπούλου, η οποία συμμετείχε στην έρευνα, τα ποσοστά παχυσαρκίας στα κορίτσια ανέβηκαν στο 9% από το 1980, με τον ρυθμό αύξησης τα τελευταία δέκα χρόνια να σχεδόν μηδενίζεται. Στα αγόρια, τα ποσοστά έφτασαν το 14%, αλλά και εδώ διαφαίνεται σταθεροποίηση από το 2010 έως σήμερα.
Για τους ενήλικες, οι Ελληνίδες γυναίκες έχουν φτάσει σε ποσοστά γύρω στο 28%, με σταθερό ρυθμό αύξησης, ενώ στους άνδρες το ποσοστό κυμαίνεται στο 30% αλλά με επιβραδυνόμενη ανοδική τάση τα τελευταία χρόνια.
Η ραγδαία αύξηση στις αναπτυσσόμενες χώρες
Αντίθετα, σε περιοχές όπως η Αφρική, η Ασία, η Λατινική Αμερική και τα νησιά του Ειρηνικού η παχυσαρκία αυξάνεται με ανήσυχο ρυθμό. Ορισμένες χώρες στην Κεντρική Ευρώπη (όπως Ρουμανία και Τσεχία) και στη Λατινική Αμερική (π.χ. Βραζιλία) καταγράφουν ποσοστά 30-40% στους ενήλικες.
Όπως τόνισε ο καθηγητής Ματζίντ Εζάτι σε παγκόσμια παρουσίαση, «συχνά μιλάμε για πανδημία παχυσαρκίας, αλλά οι διαφορές από χώρα σε χώρα είναι εντυπωσιακές. Σε πλούσιες χώρες της Ευρώπης, για παράδειγμα, η κατάσταση έχει οριοθετηθεί για τα παιδιά και τους εφήβους – κάτι που μπορεί να μην ισχύει στις αναπτυσσόμενες κοινότητες».
Παράλληλα, ξεκίνησαν και συζητήσεις για το ρόλο των νέων φαρμάκων καταπολέμησης της παχυσαρκίας, αν και σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, είναι νωρίς για να εκτιμηθεί κατά πόσο έχουν επηρεάσει τα συνολικά ποσοστά παγκοσμίως.
Για περισσότερα επιστημονικά στοιχεία δείτε τη δημοσίευση στο περιοδικό Nature: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10383-0
