Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται από σήμερα η δημόσια διαβούλευση για τη ριζική αναμόρφωση στη διαχείριση των υδάτινων πόρων της Ελλάδας, με το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να υπόσχεται ανατροπές στην ύδρευση, άρδευση και αποχέτευση σε ολόκληρη τη χώρα μέχρι τις 20 Ιουλίου. Μέσα από έναν εθνικό σχεδιασμό που φέρνει στο προσκήνιο ισχυρότερους δημόσιους «παίχτες» – την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ – ο στόχος είναι η θωράκιση της επάρκειας και ποιότητας του νερού για όλους, η καταπολέμηση της λειψυδρίας και η κάλυψη και των πιο απομακρυσμένων περιοχών.
Με την πρόταση του ΥΠΕΝ, δρομολογείται και ένα τεράστιο πρόγραμμα με 103 έργα υποδομών, κόστους 142 εκατ. ευρώ, που αφορά δεκάδες δήμους σε όλη τη χώρα, από αναβαθμίσεις και αντικαταστάσεις δικτύων μέχρι νέες μονάδες αφαλάτωσης. Η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο «έξυπνη» και ενιαία διαχείριση του νερού, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και τα οικονομικά εργαλεία των δύο μεγάλων δημόσιων εταιρειών, έτσι ώστε να μειωθεί σπατάλη, λειτουργικό κόστος και τα προβλήματα κατακερματισμού που ταλαιπωρούν Δήμους και πολίτες.
Η ΕΥΔΑΠ πλέον επεκτείνει τη χωρική της δικαιοδοσία σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα, το Αγκίστρι, αλλά και στη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια (εκτός της Σκύρου), ενώ για πρώτη φορά αναλαμβάνει ευθύνες και στην άρδευση. Ταυτόχρονα, η ΕΥΑΘ ενισχύει την παρουσία της σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, καλύπτοντας κενά και αναβαθμίζοντας τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.
Ο αριθμός των φορέων που διαχειρίζονται ύδρευση, αποχέτευση και άρδευση θα συρρικνωθεί, καταργώντας τις σημερινές αλληλοεπικαλύψεις και αφήνοντας πίσω τους πάνω από 735 μικρούς παρόχους, οι οποίοι λειτουργούσαν με αυξημένο κόστος και διαφορετικά τιμολόγια ανά περιοχή. Πλέον, δημιουργείται μια ισχυρή βάση για προσέλκυση ευρωπαϊκών πόρων, δανειακών κεφαλαίων, αλλά και ειδικευμένου προσωπικού που τόσο χρειάζεται για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και ποιότητα του δημόσιου αγαθού.
Κομβικές αλλαγές προβλέπουν τη συγχώνευση 43 φορέων στην ΕΥΔΑΠ (26 δημοτικά τμήματα, 7 ΔΕΥΑ, 8 ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητα άρδευσης από την Περιφέρεια), ενώ στην ΕΥΑΘ εντάσσονται 25 πάροχοι. Για πρώτη φορά, κάθε Δήμος που αφορά αναθέτει Ειδικό Συντονιστή ως δίαυλο συνεργασίας και επικοινωνίας με τις δύο δημόσιες εταιρείες, διασφαλίζοντας συμμετοχή και εκπροσώπηση της τοπικής κοινωνίας στη νέα δομή. Τα δικαιώματα των εργαζομένων προστατεύονται πλήρως, ενώ διατηρείται η δυνατότητα δικαστικής διεκδίκησης σε περίπτωση διαφωνίας στη διαδικασία αποτίμησης και απορρόφησης.
Απαντώντας στον σκεπτικισμό για τυχόν ιδιωτικοποίηση, το υπουργείο διαβεβαιώνει πως ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού όχι μόνο δεν απειλείται, αλλά ενισχύεται, καθώς διευρύνεται το δίκτυο υπό δημόσιο έλεγχο – ενώ οι τιμές του νερού στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη παραμένουν ήδη από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη.
Η μεταρρύθμιση περιλαμβάνει ακόμη:
- Εγγυήσεις σταθερής τιμής αρδευτικού νερού για τρία έτη σε γεωργικές περιοχές όπως η Βοιωτία
- Ενίσχυση ταχείας πρόσβασης σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό
- Ενεργό ρόλο των Δήμων και της τοπικής τεχνογνωσίας στη νέα διοικητική δομή
- Βελτίωση της ποιότητας πόσιμου νερού και των υποδομών βιολογικού καθαρισμού
- Ολοκληρωμένη προσέγγιση και εξορθολογισμό τιμών με διαφάνεια και ανταποδοτικότητα υπό ρυθμιστικό έλεγχο
Παρά τις μεγάλες αλλαγές, διασφαλίζεται ότι οι υπηρεσίες παραμένουν κοντά στον πολίτη και οι μεταβάσεις γίνονται με άμεση συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, χωρίς να χαθεί η τεχνογνωσία ή να μεταβληθούν οι όροι απασχόλησης των εργαζομένων. Με αυτές τις εξελίξεις, η Ελλάδα κάνει το αποφασιστικό βήμα στην επίλυση χρόνιων παθογενειών του συστήματος, ενισχύοντας ταυτόχρονα την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση και τη διατήρηση του νερού ως δημόσιου αγαθού για το μέλλον.
