Ένας επικίνδυνος «συναγερμός» χτυπά στον χώρο της νεανικής παραβατικότητας, με τον αριθμό των ανήλικων κρατουμένων στη χώρα μας να εκτοξεύεται. Οι καταγγελίες για ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης δημιουργούν φόβους για μια επικείμενη κρίση μέσα στις φυλακές. Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο μετά την υπόθεση της 16χρονης που φέρεται να μαχαίρωσε συμμαθήτριά της σε σχολείο της Κυψέλης. Η κοπέλα προφυλακίστηκε στις 17 Δεκεμβρίου, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό ανηλίκων στις 98 (μέχρι τις 16/12/2025), σύμφωνα με τη ΓΓ Αντεγκληματικής Πολιτικής.
Αξιοσημείωτο είναι ότι λίγοι αναρωτήθηκαν τι προκάλεσε τη ραγδαία αυτή αύξηση και τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στα σωφρονιστικά καταστήματα. Νομικοί επισημαίνουν ότι η αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου τα τελευταία χρόνια έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην άνοδο της νεανικής παραβατικότητας και των κρατήσεων. Ενδεικτικά, το 2023 κρατούνταν μόλις 35 ανήλικοι, ενώ ένα χρόνο αργότερα ο αριθμός ανέβηκε στους 83 και φέτος αγγίζει τους 98. Οι κρατούμενοι είναι ηλικίας 15-18 ετών, καθώς για μικρότερους το Δίκαιο απαγορεύει την κράτηση.
Η πλειονότητα των ανηλίκων βρίσκεται στο Ειδικό Αγροτικό Σωφρονιστικό Κατάστημα Νέων Κασσαβέτειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΓΓ, στις 16 Δεκεμβρίου 2025, 97 ανήλικοι φιλοξενούνταν εκεί και μόνο ένας στη Λάρισα, αν και ανεπίσημες πηγές μιλούν και για μεγαλύτερους αριθμούς. Το κατάστημα έχει δυναμικότητα μόλις 80 θέσεων για ανηλίκους αλλά φιλοξενεί συνολικά 294 κρατούμενους, προσφέροντας πληρότητα 107%, γεγονός που επιβαρύνει επικίνδυνα τις συνθήκες διαβίωσης. Η υποδοχή ανηλίκων κρατουμένων ξεκίνησε το 2022 με μεταφορά 22 από την Κόρινθο.
Στα τέλη Μαρτίου, η Ένωση Υπαλλήλων Φυλακών Κασσαβέτειας υπέβαλε υπόμνημα στη Βουλή, όπου προειδοποιεί για το υψηλό ενδεχόμενο σοβαρών τραυματισμών ή ακόμα και θανάτων ανήλικων λόγω συνωστισμού και έλλειψης κατάλληλων υποδομών. Η απουσία κελιών δυσκολεύει τον διαχωρισμό ηλικιών, με αποτέλεσμα να είναι συχνά τα περιστατικά βίας. Ο πρόεδρος της Ένωσης, Αθανάσιος Οικονόμου, δηλώνει ότι παρά τις κάποιες βελτιώσεις στο φαγητό και τα κλιματιστικά, οι συμπλοκές μεταξύ ανηλίκων συνεχίζονται αμείωτες, με καθημερινές μεταφορές τραυματισμένων στο νοσοκομείο. Οι σωφρονιστικοί προτείνουν τη μετακίνηση των ανήλικων σε πιο κατάλληλα ιδρύματα, όμως προς το παρόν δεν βρίσκεται λύση. Ακόμα και η κυβέρνηση, στην «Εθνική στρατηγική για τη βία και την παραβατικότητα των ανηλίκων», αναγνωρίζει την ακαταλληλότητα των υφιστάμενων καταστημάτων και δρομολογεί μεταφορές για το 2026-27.
Παράλληλα, ο Συνήγορος του Πολίτη στην ετήσια έκθεσή του για το 2024 κάνει λόγο για ελλειμματική προστασία και έλλειψη κατάλληλων έργων. Η βασική του θέση είναι η δημιουργία θεσμών οικογενειακού τύπου για ανήλικους παραβάτες αντί για φυλάκιση.
Σε ό,τι αφορά τον λόγο της εκτίναξης των κρατουμένων, νομικοί τονίζουν πως η μείωση της μέριμνας και η αυστηρή ποινική προσέγγιση υπερισχύουν πλέον έναντι της προστασίας. Όπως αναλύει η δικηγόρος Χρυσάνθη Χατζηδημητρίου, το αναθεωρημένο άρθρο 127 του Ποινικού Κώδικα – ο «νόμος Φλωρίδη» από Μάιο 2024 – επέτρεψε τον εγκλεισμό ανηλίκων και για αδικήματα μη σχετιζόμενα με βία ή απειλή κατά της ζωής, επεκτείνοντας τον κύκλο των φυλακισμένων. Επιπλέον, το όριο περιορισμού σε κατάστημα νέων αυξήθηκε από 8 σε 10 χρόνια στις σοβαρότερες περιπτώσεις, ενώ μετά τις 28 Ιανουαρίου 2025 η προφυλάκιση διευρύνθηκε από 6 σε 9 μήνες.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η φυλακή, σε έλλειψη εναλλακτικών δομών, επιλέγεται ως λύση και αυτό στιγματίζει ανεπανόρθωτα τα παιδιά. Το ψυχικό αποτύπωμα είναι βαθύ, καθώς αντί για στήριξη, βιώνουν τραυματικές εμπειρίες που έχουν μακροχρόνιες συνέπειες.
Η Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής, παρά τις σχετικές ερωτήσεις μέσων, δεν απάντησε μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ.
