Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η ένταση που αυξάνεται μετά τις αεροπορικές επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ, καθώς και τα αντίποινα του Ιράν, δημιουργούν ένα άκρως αβέβαιο περιβάλλον με σοβαρές συνέπειες για την ελληνική οικονομία. Η προοπτική μιας παρατεταμένης σύγκρουσης απειλεί να ανατρέψει τις προβλέψεις του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026, με ραγδαίες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, στο μεταφορικό κόστος και στον πληθωρισμό.
Το μεγαλύτερο ρίσκο αφορά το πετρέλαιο. Οι διεθνείς αγορές προεξοφλούν τον πιθανό περιορισμό των εξαγωγών από τα Στενά του Ορμούζ—ένα σημείο όπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Αν και η τιμή brent βρίσκεται στα 70–73 δολάρια/βαρέλι, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να εκτοξεύσει τα κόστη πολύ υψηλότερα. Οι μεγάλες ναυτιλιακές περιορίζουν αποστολές, ενώ ο ΟΠΕΚ+ ετοιμάζεται να αυξήσει την παραγωγή.
Για την Ελλάδα, που εξαρτάται από τις εισαγωγές πετρελαίου για τα διυλιστήριά της—aπό τις βασικές δυνάμεις των εξαγωγών—αυτό σημαίνει εκτόξευση του κόστους καυσίμων και αγαθών, με τον πληθωρισμό ήδη στο 2,9%. Αν το ενεργειακό σοκ επιμείνει, θα υπάρξουν έντονες πιέσεις και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγω της αύξησης δαπανών για εισαγωγές ενέργειας.
Ο προϋπολογισμός του 2026 έχει «χτιστεί» πάνω στην υπόθεση ότι η τιμή του brent θα κυμανθεί στα 62–64 δολάρια/βαρέλι. Ωστόσο, το δυσμενές σενάριο που καταγράφεται στην έκθεση του προϋπολογισμού προβλέπει άνοδο κατά 40 δολάρια για το σύνολο του έτους, με τις τιμές να ξεπερνούν τα 100 δολάρια/βαρέλι. Σε αυτό το σενάριο, η ανάπτυξη μειώνεται στο 1,9% (από 2,4% του βασικού σχεδιασμού), ενώ ο πληθωρισμός εκτοξεύεται στο 4,7% και η δυναμική των επενδύσεων επιβραδύνεται σημαντικά.
Οι κίνδυνοι αγγίζουν και τον τομέα του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Εάν περιοριστούν τα φορτία LNG από τον Περσικό Κόλπο, θα υπάρξουν πιέσεις στις ευρωπαϊκές τιμές. Για την Ελλάδα, όπου η ηλεκτροπαραγωγή βασίζεται κυρίως στο αέριο (με τη Ρεβυθούσα να καλύπτει το 38% των εισαγωγών), παρατεταμένη κρίση συνεπάγεται αύξηση κόστους για βιομηχανία, υπηρεσίες και νοικοκυριά και άνοδο στις τιμές του ρεύματος, με πιθανή ανάγκη κρατικών παρεμβάσεων.
Ναυτιλία και τουρισμός σε «κόκκινο συναγερμό»
Το ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας έχει ήδη συμβουλεύσει τα πλοία να αποφεύγουν επικίνδυνες ζώνες, όπως ο Περσικός Κόλπος και τα Στενά του Ορμούζ. Τα ασφάλιστρα πολέμου ανεβαίνουν και οι παρακάμψεις ανεβάζουν το κόστος μεταφορών και εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ακόμη και ο τουρισμός πλήττεται, αφού το κλείσιμο εναέριων χώρων στη Μέση Ανατολή προκαλεί μεγαλύτερους χρόνους πτήσης και αυξημένη κατανάλωση καυσίμων. Η AEGEAN ανέστειλε δρομολόγια προς Τελ Αβίβ, Βηρυτό, Βαγδάτη, Ερμπίλ, Ντουμπάι και Αμπού Ντάμπι μέχρι τις αρχές Μαρτίου, καταδεικνύοντας το εύρος της αναστάτωσης που επικρατεί.
