Τρεις μήνες από την αποφασιστική συνεργασία ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή βρίσκεται στο χείλος της έκρηξης. Ο σκληρός αμερικανικός αποκλεισμός και η επίμονη ιρανική κυριαρχία στο Στενό του Ορμούζ δημιουργούν μια ασταθή ισορροπία δίχως ουσιαστική υποχώρηση από καμία πλευρά.
Το οικονομικό κόστος μεγαλώνει, ενώ η ένταση διαρκώς αυξάνεται. Ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: κάθε λάθος κίνηση από Ουάσινγκτον ή Τεχεράνη μπορεί να προκαλέσει πυροδότηση νέου πολέμου.
Εντείνεται ο φόβος για πολεμική ανάφλεξη
Στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ πληθαίνουν όσοι ζητούν επίθεση εναντίον του Ιράν, θεωρώντας ότι έτσι θα οδηγήσουν την Τεχεράνη σε παραχωρήσεις. Ωστόσο, ο Ντάνι Σιτρινόβιτς του Ισραηλινού Ινστιτούτου Εθνικής Ασφάλειας ξεκαθαρίζει πως η μέθοδος αυτή έχει αποτύχει: «Το δοκιμάσαμε ξανά και ξανά, χωρίς αποτέλεσμα» και κάνει λόγο για πόλεμο φθοράς, προσθέτοντας πως η περιοχή ζει διαρκώς στα άκρα.
Άκαμπτες θέσεις και αμετακίνητοι όροι
Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, το πυραυλικό πρόγραμμα, η πυρηνική τεχνογνωσία και ο έλεγχος του Στενού αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ιρανικού καθεστώτος, που δεν διανοείται να τα εγκαταλείψει. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται δια της μεσολάβησης του Πακιστάν δίχως πρόοδο, καθώς και οι δύο πλευρές διατηρούν ακραίες διαφορές.
Οι ΗΠΑ απαιτούν παύση εμπλουτισμού ουρανίου για είκοσι χρόνια και μεταφορά των αποθεμάτων στην Αμερική, ενώ το Ιράν ζητά εγγυήσεις ασφάλειας, άρση των κυρώσεων, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση κυριαρχίας στα στενά—απαράδεκτους όρους για την Ουάσινγκτον.
Έκτακτη προειδοποίηση Τραμπ: «Το χρονικό περιθώριο εξαντλείται»
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι ο χρόνος για συμφωνία είναι περιορισμένος, διαμηνύοντας πως αν δεν υπάρξει πρόοδος, το Ιράν θα αντιμετωπίσει βαριές συνέπειες.
Ο Αλί Βαέζ του International Crisis Group τονίζει πως κανένα μέρος δεν είναι διατεθειμένο να κάνει τις «επώδυνες παραχωρήσεις» που απαιτούνται για συμφωνία, πιστεύοντας πως ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους.
Το αδιέξοδο στο Στενό του Ορμούζ: Στο μάτι του κυκλώνα η παγκόσμια οικονομία
Η διαμάχη εστιάζει στο Στενό του Ορμούζ, κύριο πέρασμα για το 25% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και το 20% του LNG πριν τη σύγκρουση. Σήμερα, ο σχεδόν ολοκληρωτικός αποκλεισμός καταστρέφει οικονομίες, διαταράσσοντας εφοδιαστικές αλυσίδες. Ο πρώην διπλωμάτης Άλαν Έιρ εκτιμά ότι λύση είναι σχεδόν αδύνατη και πως η στρατηγική Τραμπ στοχεύει στην πλήρη υποταγή του Ιράν.
Η Τεχεράνη αναζητά ανάσα μέσα στην κρίση
Παρά το ανυποχώρητο προφίλ της, πηγές από το Ιράν αποκαλύπτουν πως το καθεστώς δεν επιθυμεί να συνεχιστεί το αδιέξοδο. Η οικονομική κατάρρευση, ο πληθωρισμός και η ανεργία βαθαίνουν. Το Ιράν βλέπει ως εναλλακτική μια προσωρινή συμφωνία για άνοιγμα του Στενού υπό ιρανική επίβλεψη—με αντάλλαγμα τη χαλάρωση του αμερικανικού εμπάργκο, αφήνοντας τα δυσκολότερα ζητήματα για αργότερα.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται πρόθυμη να μεταφέρει μέρος των αποθεμάτων ουρανίου – πιθανόν στη Ρωσία – για να έχει τη δυνατότητα ανάκτησης αν η άλλη πλευρά παραβεί τη συμφωνία, πρόταση που η Ουάσινγκτον έχει απορρίψει.
«Καμιά στρατιωτική λύση» μπροστά στο αδιέξοδο
Αναλυτές συμφωνούν πως, χωρίς κολοσσιαίο κόστος για τις ΗΠΑ, η κρίση δύσκολα μπορεί να λυθεί στρατιωτικά. Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, με πολυετή παρουσία στις αμερικανικές διαπραγματεύσεις για τη Μέση Ανατολή, θεωρεί ότι η επίλυση της έντασης θα αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία για το δόγμα Τραμπ.
Ο Αλί Βαέζ τονίζει πως μόνο η διπλωματία προσφέρει ρεαλιστική διέξοδο – η στρατιωτική παρέμβαση θα απαιτούσε μόνιμη, δαπανηρή αμερικανική παρουσία. Οι συνεχείς στρατιωτικές επιθέσεις μπορεί να έχουν επιχειρησιακά αποτελέσματα, αλλά δεν κατάφεραν να κάμψουν το ιρανικό καθεστώς. Αντίθετα, όπως προειδοποιεί ο Σιτρινόβιτς, το Ιράν έχει γίνει ακόμη πιο ριζοσπαστικό, ενώ ένα νέο λάθος εκ μέρους της Ουάσινγκτον ίσως οδηγήσει σε γενικευμένη και αιματηρή σύγκρουση.
