Η Μεγάλη Παρασκευή ξεχωρίζει ως η πιο φορτισμένη πνευματικά μέρα για τους Χριστιανούς, αποτελώντας κορύφωση της λύπης και της περισυλλογής, καθώς τιμάται η Σταύρωση και η Ταφή του Ιησού Χριστού. Από το πρωί, στις εκκλησίες τελούνται οι Μεγάλες Ώρες, όπου διαβάζονται ύμνοι, Αποστολικά και Ευαγγελικά αναγνώσματα και ψαλμοί που ενισχύουν την ατμόσφαιρα πένθους.
Ακολουθεί η Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου, μια από τις πιο συγκινητικές τελετουργίες της Ορθοδοξίας: το ιερό ύφασμα, ο Επιτάφιος, με την παράσταση του Χριστού νεκρού, τοποθετείται στο Ιερό Κουβούκλιο. Αργότερα, το βράδυ, τελείται ο όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου, που αναφέρεται στην Ταφή του Κυρίου από τον Ιωσήφ και τον Νικόδημο και στην κάθοδο της ψυχής Του στον Άδη για τη λύτρωση των ψυχών.
Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας, ψάλλονται τα εγκώμια σε τρεις ιδιαίτερα αγαπητές στάσεις: μεταξύ αυτών τα συγκλονιστικά “Η ζωή εν τάφω”, “Άξιον εστί μεγαλύνειν”, “Αι γενεαί πάσαι” και “Ω γλυκύ μου Έαρ”.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα είναι η περικεφαλαία περιφορά του Επιταφίου, που σήμερα πραγματοποιείται γύρω από το ναό και σε πολλές συνοικίες, ενώ παλαιότερα γινόταν εντός του ναού, παράδοση που διατηρείται ακόμα στο Άγιο Όρος.
Μόλις ο Επιτάφιος επιστρέψει στην εκκλησία, διαβάζεται το απόσπασμα από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (κζ’ 62-66), εκεί όπου οι Αρχιερείς και οι Φαρισαίοι ζητούν από τον Πιλάτο να σφραγίσει τον τάφο υπό τον φόβο της προφητευόμενης Ανάστασης.
Η μέρα ξεκινά με παιδιά που, σύμφωνα με την παράδοση, γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι ψάλλοντας το “Σήμερα μαύρος ουρανός”, γνωστό ως “Μοιρολόι της Παναγίας”, κρατώντας στεφάνια με ανοιξιάτικα λουλούδια. Αυτά τα στεφάνια τοποθετούνται είτε στον Επιτάφιο είτε στον τάφο κάποιου που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Παρόλο που το συγκεκριμένο έθιμο τείνει να χαθεί στις μέρες μας, παραμένει δυνατή η παρουσία του σε πολλές γειτονιές της χώρας.
Σ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, οι καμπάνες ηχούν πένθιμα, ο λαός νηστεύει αυστηρά, ακόμα και από λάδι, και πλήθος πιστών πηγαίνει στους τάφους συγγενών του για να αποτίσει φόρο τιμής. Στην Κρήτη, κατά παράδοση, βράζουν σαλιγκάρια και πίνουν το ζουμί τους, ως συμβολισμός πικρίας. Η Μεγάλη Παρασκευή παραμένει ημέρα θλίψης και κατάνυξης σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
