Ραγδαίες μεταβολές στον τρόπο που σχεδιάζονται και θωρακίζονται τα κτίρια στην Ελλάδα φέρνει ο νέος σεισμικός χάρτης, μια πρωτοποριακή πρόταση της Ερευνητικής Μονάδας Εδαφοδυναμικής και Γεωτεχνικής Σεισμικής Μηχανικής του Πολυτεχνείου Θεσσαλονίκης. Ο επικαιροποιημένος χάρτης, που αναμένεται να φέρει επανάσταση στην αντισεισμική προστασία, βασίζεται στον Ευρωκώδικα 8 (EC8), δίνοντας έμφαση στη διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής και τον περιορισμό των καταστροφικών ζημιών.
Οι νέες προδιαγραφές είναι πιο αυστηρές και φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν καθολικά το επίπεδο προστασίας για τους πολίτες, οδηγώντας τον σχεδιασμό κτιρίων και έργων σε νέα, ανώτερα πρότυπα ασφαλείας. Προέχει η αποτροπή πλήρους κατάρρευσης κτιρίων, αφού ο στόχος της απόλυτης ακεραιότητας των κτισμάτων μπροστά σε έναν μεγάλο σεισμό θεωρείται πρακτικά ανέφικτος.
Η ερευνητική ομάδα του ΑΠΘ, με επικεφαλής τον καθηγητή Κυριαζή Πιτιλάκη —αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σεισμικής Μηχανικής— έχει ήδη καταθέσει την πλήρη πρόταση του νέου χάρτη και του Εθνικού Προσαρτήματος στον ΟΑΣΠ και τον ΕΛΟΤ, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετάβαση στους σύγχρονους αντισεισμικούς κώδικες.
Με τον νέο σεισμικό χάρτη, η Ελλάδα χωρίζεται πλέον σε πέντε σεισμικές ζώνες (αντί για τρεις όπως στο παρελθόν), δίνοντας για πρώτη φορά τη δυνατότητα εξειδικευμένης αποτύπωσης της σεισμικής επικινδυνότητας και λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετική πυκνότητα πληθυσμού σε κάθε περιοχή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν η Αττική και η Θεσσαλονίκη, που εντάσσονται σε διαφορετικές ζώνες ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου.
Κομβικές αλλαγές — Τι αλλάζει
Ο νέος κανονισμός δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στη μέγιστη εδαφική επιτάχυνση (PGA), αλλά εισάγει δύο φασματικές τιμές επιτάχυνσης για πιο ακριβή αποτύπωση της σεισμικής συμπεριφοράς των κατασκευών. Οι αντοχές των κτιρίων θα εκτιμώνται πλέον σε εύρος τιμών από 0.13g (στη Ζώνη 1) έως 0.37g (στη Ζώνη 5), με τη Ζώνη 5 να αφορά τις περιοχές με τη μέγιστη επικινδυνότητα —όπως ο Κορινθιακός, η Δυτική Πελοπόννησος και τα Ιόνια Νησιά— και τη Ζώνη 1 να καλύπτει περιοχές με μικρότερο ρίσκο.
Η ζώνη υψηλότερου κινδύνου (κόκκινη) περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τμήματα της Δυτικής Πελοποννήσου, τα Ιόνια Νησιά και τον Κορινθιακό κόλπο, ενώ η Αττική κατατμείται πια σε τρεις επιμέρους ζώνες λόγω διαφορών στην επικινδυνότητά της. Ο μηχανικός, με βάση τη ζώνη και το είδος εδάφους, θα μπορεί να υπολογίσει άμεσα τα απαραίτητα σεισμικά φορτία για κάθε κατασκευή.
Επιπτώσεις και κόστος
Η εφαρμογή του νέου χάρτη απαιτεί γνώση του συναρτώμενου οικονομικού αντίκτυπου. Η ομάδα του ΑΠΘ εκτίμησε το κόστος για περίπου 3,2 εκατομμύρια κατοικίες: το 80% αυτών σε ενδεχόμενο μεγάλο σεισμό θα υποστούν μόνο μικρές ζημιές ή και καθόλου βλάβες, ενώ σοβαρές ζημιές αναμένεται να καταγράψει το 4%. Το προβλεπόμενο συνολικό κόστος επισκευών προσεγγίζει τα 108 δις ευρώ, μια αύξηση περίπου 20 δισ. συγκριτικά με τον παλιό κανονισμό. Μόνο στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη, από τα 80.000 κτίρια, το 1% υπολογίζεται πως θα υποστεί εκτεταμένες βλάβες, με οικονομικό αποτύπωμα που φτάνει τα 7 δις ευρώ.
Ο καθηγητής Πιτιλάκης τονίζει πως ο νέος χάρτης ανταποκρίνεται στις πιο πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις, είναι απολύτως τεκμηριωμένος και πλήρως συμβατός με τις απαιτήσεις του Ευρωκώδικα 8, ενώ το κόστος της υλοποίησής του θεωρείται πλέον απολύτως διαχειρίσιμο.
