Η χαμηλή καρδιακή συχνότητα των αθλητών αντοχής ίσως δεν είναι μόνο αποτέλεσμα σκληρής προπόνησης – ένα απρόσμενο γονιδιακό μυστικό φέρνει τα πάνω κάτω!
Εδώ και χρόνια πιστεύουμε πως ο εξαιρετικά χαμηλός καρδιακός ρυθμός των αθλητών που ασχολούνται με αθλήματα αντοχής οφείλεται αποκλειστικά στις πολλές ώρες άσκησης. Νέα ευρήματα έρχονται να ανατρέψουν αυτή τη θεωρία, φέρνοντας στο προσκήνιο τη δύναμη της κληρονομικότητας.
Πιο συγκεκριμένα, ερευνητές μελέτησαν τη γενετική προδιάθεση της βραδυκαρδίας εφαρμόζοντας πολυγονιδιακό δείκτη που μετρά τον καρδιακό ρυθμό. Διαπιστώθηκε ότι οι αθλητές είχαν χαμηλότερες τιμές στον δείκτη αυτό συγκριτικά με τους υπόλοιπους, αποκαλύπτοντας πως η τάση για αργό καρδιακό παλμό μπορεί να κρύβεται και στα γονίδιά τους – και όχι μόνο στην καλή φυσική τους κατάσταση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, βραδυκαρδία σημαίνει καρδιακός ρυθμός μέχρι 40 παλμούς ανά λεπτό ή και διαστήματα παύσης φλεβόκομβου για 2-3 δευτερόλεπτα. Αυτή η εικόνα εντοπίζεται σε σημαντική μερίδα αθλητών, όμως τις περισσότερες φορές εμφανίζεται χωρίς καμία ενόχληση. Φαίνεται ότι τόσο το επίπεδο εκγύμνασης όσο και η κληρονομικότητα ρυθμίζουν πώς λειτουργεί ο φλεβόκομβος στους αθλητές, με τους πολυγονιδιακούς δείκτες να διαφέρουν σημαντικά ανάμεσα σε αθλητές και μη, δείχνοντας πως τα γονίδια ίσως παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αθλητική τους επίδοση.
Αυτά τα στοιχεία σπάνε το μύθο ότι μόνο η προπόνηση ξεχωρίζει τους πρωταθλητές.
Σε ανάλυση που έγινε σε 465 αθλητές αντοχής, παρατηρήθηκε ότι όσοι είχαν βραδυκαρδία ήταν νεότεροι, σε εξαιρετική φυσική κατάσταση και με καρδιές που παρουσίασαν σημαντικές δομικές προσαρμογές, αλλά χωρίς να χάνουν τη λειτουργικότητά τους. Ο γενετικός δείκτης τους για τον καρδιακό ρυθμό παρέμενε σε πιο χαμηλά επίπεδα σε σχέση με αθλητές χωρίς βραδυκαρδία.
Η λεγόμενη «γενετική βραδυκαρδία» διαφέρει ριζικά από την παθολογική μορφή που συναντάται στον γενικό πληθυσμό – στους αθλητές, πρόκειται για διά βίου, ασυμπτωματική κατάσταση που τους επιτρέπει να διατηρούν υψηλές επιδόσεις. Αντίθετα, στη συνήθη βραδυκαρδία υπάρχουν συμπτώματα όπως ζάλη και λιποθυμία, και αυτή συνδέεται με προβλήματα στο ηλεκτρικό κύκλωμα της καρδιάς. Όλα αυτά αποκαλύπτουν ότι η βραδυκαρδία σε αθλητικό πλαίσιο είναι, τις περισσότερες φορές, μια φυσιολογική και καλοήθης προσαρμογή – ακόμα και όταν οι παλμοί αγγίζουν επίπεδα που θα ανησυχούσαν τους περισσότερους.
Ο Κώστας Τσιούφης, καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και διευθυντής της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
