Συναγερμό έχει σημάνει διεθνώς ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), καθώς η νέα έκθεσή του φέρνει στο προσκήνιο τις άγριες αυξήσεις στα τρόφιμα και τους κινδύνους για την επάρκειά τους. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων για τον Απρίλιο εμφάνισε άνοδο 2,1 μονάδων (1,6%), φτάνοντας στο 130,7 – το υψηλότερο επίπεδο τριετίας, από τον Φεβρουάριο του 2023.
Αιτία της κρίσης είναι κυρίως η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να προκαλεί ελλείψεις και ανατιμήσεις σε καύσιμα και λιπάσματα. Οι παραγωγοί παγκοσμίως έρχονται αντιμέτωποι με αυξανόμενη αβεβαιότητα, ενώ το κόστος παραγωγής εκτοξεύεται.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στον κλάδο, το μεγαλύτερο πρόβλημα εστιάζεται στα λιπάσματα: «Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, όπου υπάρχουν εναλλακτικές, το άζωτο που χρησιμοποιείται στα λιπάσματα είναι ουσιαστικά αναντικατάστατο», δηλώνει στέλεχος του χώρου στη «Guardian». Ο FAO αναφέρει ότι οι αγρότες για το 2026 μειώνουν τις καλλιέργειες σιταριού για να περιορίσουν τα έξοδα σε λιπάσματα, των οποίων οι αυξήσεις προκαλούνται από την ενεργειακή κρίση και τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ.
Οι εκτιμήσεις για το επόμενο διάστημα είναι ακόμη πιο ζοφερές. Αν η γεωπολιτική ένταση συνεχιστεί, ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων ίσως αγγίξει τα επίπεδα-ρεκόρ του 2022, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η φετινή άνοδος είναι πολύ πιο απότομη συγκριτικά με τα προηγούμενα τρία χρόνια, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στα φυτικά έλαια (+5,9%), το κρέας (+1,2%) και τα γαλακτοκομικά (+1,1%) τον Απρίλιο.
Τα ιστορικά στοιχεία του FAO αποκαλύπτουν πως οποιαδήποτε μεγάλη κρίση – πετρελαϊκή, χρηματοπιστωτική, υγειονομική ή πολεμική – πλήττει αμέσως τα τρόφιμα. Αυτό συνέβη το 1973 με την πετρελαϊκή κρίση, το 2008 με το κραχ της Lehman Brothers, το 2020 με την πανδημία και με τον πόλεμο στην Ουκρανία. 
Ποιες είναι οι τέσσερις βασικές αιτίες της κρίσης
- Έλλειψη σε λιπάσματα: Η διακοπή στη ροή πρώτων υλών μέσω του Ορμούζ έχει ανεβάσει τις τιμές τους πάνω από 50% από την έναρξη της σύρραξης.
- Ακρίβεια στα καύσιμα: Με την τιμή του πετρελαίου να έχει αυξηθεί κατά 45% και του φυσικού αερίου κατά 40% στην Ευρώπη, όλο το κόστος περνά και στα τελικά προϊόντα.
- Κλιματική κρίση: Εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες στην ασφάλεια τροφίμων καταγράφονται λόγω των κλιματικών μεταβολών, σύμφωνα με νέα μελέτη FAO-WMO.
- Κερδοσκοπία στα τρόφιμα: Η μετατροπή των τροφίμων σε χρηματιστηριακό αγαθό πυροδοτεί απότομες και υπερβολικές αυξήσεις τιμών.
Συνέπεια; Πρώτοι πληρώνουν το τίμημα οι φτωχότεροι πληθυσμοί, είτε σε αναπτυγμένες είτε σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Η αβεβαιότητα για το αύριο μεγαλώνει για τους πιο αδύναμους…
