Η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αποτυπώθηκε έντονα στη φετινή Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, με πρωταγωνιστές τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η συζήτηση επικεντρώθηκε όχι μόνο στο θέμα των αμυντικών δαπανών, αλλά κυρίως στα F-35 και το αμφιλεγόμενο τουρκικό casus belli.
Το ζήτημα των εξοπλισμών στο Αιγαίο και η προοπτική επανεισδοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 πυροδότησαν διαφωνίες. Ο Ερντογάν τόνισε πως η Τουρκία ουδέποτε επέκρινε τις αμυντικές κινήσεις της Ελλάδας, ζητώντας από την Αθήνα να πράξει το ίδιο. Επαναδιατύπωσε την αισιοδοξία του για το μέλλον των τουρκικών F-35, αναφέροντας πως ο διάλογος με την Ουάσιγκτον συνεχίζεται, χωρίς να υπάρχει ακόμα τελική απόφαση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την πλευρά του ξεκαθάρισε πως η Ελλάδα δεν επεμβαίνει στις αποφάσεις ΗΠΑ για αμυντικό υλικό, αλλά παρέμεινε ανυποχώρητος ως προς τα «σημαντικά εμπόδια» που παραμένουν ενάντια στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Παράλληλα, ανέδειξε τη δυναμική του ελληνικού αμυντικού προγράμματος με Rafale, αναβαθμισμένα F-16 Viper και την επερχόμενη ένταξη των ελληνικών F-35.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στην απειλή casus belli, κάνοντας λόγο για μια «ιστορική ανορθογραφία» που δεν έχει θέση ανάμεσα σε δύο χώρες συμμάχους. Υπογράμμισε πως η ύπαρξη πολεμικής απειλής αντιβαίνει στο πνεύμα του ΝΑΤΟ και πως είναι καιρός να παραμεριστεί οριστικά το casus belli, το οποίο προέρχεται από το 1995.
Από την άλλη πλευρά, ο Ερντογάν απαξίωσε το θέμα, σημειώνοντας πως ελάχιστοι πολίτες της Τουρκίας γνωρίζουν τι σημαίνει casus belli και πρότεινε να μην απασχολεί πλέον ούτε τους Έλληνες ούτε τους Τούρκους πολίτες. Πρότεινε έναν ανοιχτό διάλογο χωρίς δημόσιες εντάσεις, όπως έχει διαμηνύσει και κατά το παρελθόν.
Ο νέος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επέλεξε να κρατήσει αποστάσεις, δηλώνοντας πως ο θεμελιώδης ρόλος του είναι η διατήρηση της συνοχής της συμμαχίας και δεν αφορά την ανάμιξη σε διμερείς διαφορές όπως το casus belli ή το ζήτημα των S-400.
Το Άρθρο 5 της Συμμαχίας τονίστηκε για ακόμη μία φορά ως πυλώνας της ευρωατλαντικής ασφάλειας, ενώ η τρέχουσα διακήρυξη χαρακτήρισε τη Ρωσία ως τη μακροπρόθεσμη απειλή για τη Συμμαχία και την τρομοκρατία ως μια από τις κυρίαρχες προκλήσεις.
Στην ατζέντα της Συνόδου βρέθηκε και η στήριξη προς την Ουκρανία, με το ΝΑΤΟ να δεσμεύεται σε πακέτα βοήθειας που φτάνουν τα 70 δισ. ευρώ μέχρι το 2026, ενώ δεν έλειψαν και δηλώσεις για την πιθανή μεταφορά τεχνογνωσίας πυραύλων Patriot από τις ΗΠΑ.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, κυρίως γύρω από το Ιράν, με σαφείς αναφορές πως το ΝΑΤΟ δεν εμπλέκεται άμεσα αλλά παραμένει έτοιμο να αναλάβει ρόλο αν το απαιτήσουν οι σύμμαχοι. Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, λόγω του ενεργειακού τους ρόλου.
Ιστορική θεωρείται και η δέσμευση για νέες επενδύσεις άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για στρατιωτικό εξοπλισμό και προηγμένες τεχνολογίες, όπως drones, κυβερνοάμυνα και διαστημικές δυνατότητες, διαμορφώνοντας μια νέα δυναμική ισορροπίας μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
