Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η εξάπλωση νέων ναρκωτικών ουσιών στην Ευρώπη, καθώς η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ναρκωτικών αποκαλύπτει την εμφάνιση 50 άγνωστων ψυχοδραστικών ουσιών μέσα σε μόλις ένα έτος. Η έκθεση αυτή, που βασίστηκε σε στοιχεία από τις 27 χώρες της ΕΕ, τη Νορβηγία και την Τουρκία, επισημαίνει την ολοένα αυξανόμενη ποικιλία και διαθεσιμότητα επικίνδυνων ουσιών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ιδιαίτερο κίνδυνο αποτελούν τα νιταζένια, συνθετικά οπιοειδή που είναι έως και 250 φορές πιο ισχυρά από την ηρωίνη. Μια ποσότητα τόσο μικρή όσο λίγοι κόκκοι άμμου μπορεί να είναι θανατηφόρα, προκαλώντας σοβαρή αναπνευστική και καρδιακή καταστολή. Τα νιταζένια χρησιμοποιούνται συχνά στη νόθευση άλλων ουσιών όπως η ηρωίνη, ανιχνεύονται σε παράνομα αγχολυτικά και εντοπίζονται ακόμη και σε κοκαΐνη και κεταμίνη.
Το 2024, 195 θάνατοι στην Αγγλία και την Ουαλία σχετίζονταν με νιταζένια – τέσσερις φορές περισσότεροι σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ταυτόχρονα, η φαιντανύλη, άλλο ένα εξαιρετικά ισχυρό οπιοειδές, προκάλεσε πάνω από 100 θανάτους μόνο στη Βουλγαρία το 2024-25, ενώ καταγράφονται περιστατικά και στην Ελλάδα, με τη φαιντανύλη να εντοπίζεται στη Θεσσαλονίκη το ίδιο έτος.
Ο προβληματισμός εντείνεται και από τη ραγδαία αύξηση κρουσμάτων HIV στην Ελλάδα λόγω ενδοφλέβιας χρήσης ναρκωτικών, με τις σχετικές μολύνσεις να ξεπερνούν το 10% των νέων περιστατικών στη χώρα.
Ανατρεπτικές εξελίξεις σημειώνονται και στο λαθρεμπόριο, καθώς οι διακινητές στρέφονται σε μικρότερα λιμάνια χαμηλής ασφάλειας για τη μεταφορά κοκαΐνης, ενώ μεγάλες ποσότητες κάνναβης καταλήγουν στην Ευρώπη από τις ΗΠΑ και τον Καναδά, μετά την αποποινικοποίηση στις αγορές αυτές.
Οι Αρχές της ΕΕ ανέφεραν περίπου 1 εκατομμύριο κατασχέσεις ναρκωτικών μέσα στο 2024, με την κάνναβη να αποτελεί το 68% των περιπτώσεων. Η παράνομη αγορά κάνναβης εκτιμάται στα 12 δισ. δολάρια ετησίως, με τουλάχιστον 24,9 εκατομμύρια Ευρωπαίους μεταξύ 15 και 64 ετών να έχουν κάνει χρήση μέσα στη χρονιά. Η ανακάλυψη νέων τρόπων διακίνησης, όπως η χρήση drone και ταχυπλόων, δυσκολεύει τον εντοπισμό από τις αρχές.
Η κοκαΐνη έρχεται δεύτερη σε δημοφιλία με 4,3 εκατ. χρήστες μέσα σε ένα χρόνο, ενώ συνολικά δεκαπέντε χώρες της ΕΕ κατέγραψαν 7.600 θανάτους από υπερβολική δόση το 2024, με το ποσοστό θνησιμότητας να ανέρχεται σε 25 άτομα ανά εκατομμύριο.
