Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων δεκαετιών, καθώς έληξε η τελευταία ισχύουσα συμφωνία περιορισμού πυρηνικών όπλων ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ρωσία. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, απηύθυνε δραματική έκκληση προς τις δύο πυρηνικές υπερδυνάμεις να επιστρέψουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση νέου πλαισίου ελέγχου των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Χαρακτήρισε τη ρήξη αυτή ιστορικής σημασίας ως «μια εξαιρετικά επικίνδυνη στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και σταθερότητα», ενώ σημείωσε πως ο φόβος για χρήση πυρηνικών οπλων έχει φτάσει στο ανώτατο επίπεδο εδώ και δεκαετίες.
Η λήξη της συνθήκης Νέα START στις 02:00 ώρα Ελλάδας σημαίνει ότι πλέον δεν υπάρχουν δεσμευτικοί περιορισμοί για τα πυρηνικά οπλοστάσια των δύο κρατών, ενώ ήδη από το 2023 είχαν διακοπεί οι επιθεωρήσεις λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην Ουκρανία. Η Ρωσία ανακοίνωσε πως δεν δεσμεύεται πλέον από κανένα περιορισμό, ενώ οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι μόνο υπό νέους όρους, στους οποίους θα συμπεριλαμβάνεται και η Κίνα, θα μπορούσε να υπάρξει νέα συμφωνία. Η Κίνα μέχρι στιγμής απορρίπτει κάθε τέτοια συμμετοχή.
Οι ΗΠΑ και η Ρωσία κατέχουν περίπου το 80% των πυρηνικών όπλων του πλανήτη. Η Νέα START, που υπογράφηκε το 2010, έθετε σαφείς περιορισμούς και προέβλεπε ειδικούς μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας. Με τη λήξη της, ολόκληρος ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή απροβλεπτότητας και αυξημένου κινδύνου εξοπλιστικών ανταγωνισμών, σύμφωνα και με τον Γιοχάν Βάντεφουλ, επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας. Ο τελευταίος προειδοποίησε ότι η επιστροφή της εμπιστοσύνης είναι αναγκαία, όχι μόνο ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ρωσία, αλλά και με την Κίνα, ώστε να αποφευχθεί μια νέα, ακραία, κούρσα εξοπλισμών.
Η έκκληση του ΟΗΕ παραμένει σαφής: οι διεθνείς συνομιλίες για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων πρέπει να επανεκκινήσουν χωρίς αναβολή, προκειμένου να προστατευθεί η ειρήνη και η ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο.
