Ένα ιστορικό βήμα πραγματοποίησε η Αλβανία στο όνειρό της για πλήρη ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από την 8η Διάσκεψη Προσχώρησης στις Βρυξέλλες υπό την προεδρία της Κύπρου. Η αλβανική πλευρά χαρακτήρισε αυτή την εξέλιξη ως σημείο-σταθμό, με τις διαπραγματεύσεις να μπαίνουν σε εντελώς νέα φάση.
Η Αλβανία κατάφερε να γίνει, μετά το Μαυροβούνιο, η δεύτερη υποψήφια χώρα που καλύπτει τα ενδιάμεσα κριτήρια στα “θεμελιώδη πεδία”, ανοίγοντας το δρόμο για το προσωρινό κλείσιμο κεφαλαίων στις συζητήσεις για την προσχώρηση. Τα “θεμελιώδη” αυτά κεφάλαια αφορούν, μεταξύ άλλων, το κράτος δικαίου, τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών, τις μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση και τα οικονομικά κριτήρια. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ μετά το 2020, αυτά ανοίγουν πάντα πρώτα και κλείνουν τελευταία, επηρεάζοντας καθοριστικά το ρυθμό της όλης διαδικασίας.
Σημαντική επιτάχυνση καταγράφηκε, με την Επίτροπο Διεύρυνσης Μάρτα Κος να επισημαίνει πως από τον Δεκέμβριο του 2024 έχουν κλείσει 11 κεφάλαια, έναντι μόλις πέντε στην προηγούμενη δεκαετία! Η Κομισιόν υποστηρίζει πλήρως τον στόχο της Αλβανίας να κλείσει τις διαπραγματεύσεις ως το τέλος του 2027, όπως έκανε σαφές η Μάρτα Κος.
Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, εξέφρασε απόλυτη αισιοδοξία, υπογραμμίζοντας ότι για την Αλβανία «δεν υπάρχει άλλο σχέδιο» εκτός της ευρωπαϊκής πορείας. Με μία φράση έκπληξη που συζητήθηκε στα διεθνή ΜΜΕ, δήλωσε: «Είμαστε EU Talibans», θέλοντας να αποτυπώσει τον αδιάλλακτο ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας του. Επισήμανε επίσης τη θεαματική άνοδο του αλβανικού ΑΕΠ και την εντυπωσιακή αύξηση των ξένων επενδύσεων, προβλέποντας ότι η Αλβανία θα μπορέσει να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας.
Στη Διάσκεψη αναφέρθηκε και η επιστολή του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, που πρότεινε ειδικό καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία και διάφορες εναλλακτικές για άλλες υποψήφιες χώρες, προκαλώντας αντιδράσεις. Η Κύπρια υφυπουργός Μαριλένα Ραουνά ζήτησε ισότιμη μεταχείριση όλων των υποψηφίων, ενώ η Κος χαιρέτισε ως θετική την παρέμβαση Μερτς για το διάλογο περί διεύρυνσης.
Ο Ράμα, ωστόσο, δεν δίστασε να εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του σε διαφοροποιημένες διαδικασίες και στάθηκε στην ανάγκη δίκαιης αντιμετώπισης όλων των υποψήφιων κρατών. Επιπλέον, δήλωσε την ανησυχία του για τη στασιμότητα της Μολδαβίας και τις καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις της.
Τέλος, συζητήθηκε το ενδεχόμενο περιορισμού του δικαιώματος βέτο για τα νέα μέλη, με την Κος να αναγνωρίζει ότι εξετάζονται διάφορες «δικλίδες ασφαλείας», χωρίς να αποσαφηνίζει τις τελικές αποφάσεις.
