Η προσωρινή ηρεμία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αποτέλεσμα της συμφωνίας που είχε ανακοινωθεί τον προηγούμενο μήνα, φαίνεται να διαλύεται ολοένα και περισσότερο, οδηγώντας τις εξελίξεις σε μία νέα επικίνδυνη κατεύθυνση. Το επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ, όπου η Τεχεράνη τονίζει ότι δεν θα ανεχθεί καμία παρέμβαση στον κρίσιμο αυτό θαλάσσιο δίαυλο, εξακολουθώντας να χαρακτηρίζει το ζήτημα αυτό ως «κόκκινη γραμμή».
Παράλληλα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με οξυμένες πιέσεις τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, γεγονός που ενδέχεται να «σπρώξει» την αμερικανική πλευρά πίσω σε διαπραγματεύσεις, ακόμα και αν οι ελπίδες επιτυχίας εμφανίζονται περιορισμένες.
Η ένταση στα Στενά έχει ξεχάσει τον πραγματικό πυρήνα του προβλήματος: τα φιλόδοξα πυρηνικά σχέδια του Ιράν. Η προοπτική ουσιαστικού διαλόγου μέσα σε μόλις 60 ημέρες, όπως όριζε η ενδιάμεση συμφωνία, θεωρείται ανέφικτη και αποκαλύπτει τα βαθύτερα αδιέξοδα της διαδικασίας.
Συμφωνίες χωρίς κοινή γραμμή
Οι διφορούμενες διατυπώσεις του Μνημονίου που υπογράφηκε τον Ιούνιο δίνουν τροφή για αντικρουόμενες ερμηνείες. Το Ιράν θεωρεί ότι το πέμπτο σημείο του σχεδίου των δεκατεσσάρων σημείων το νομιμοποιεί να έχει λόγο στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με το κείμενο: «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων». Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ επιμένουν πως η δέσμευση αφορά την ελεύθερη μετακίνηση των ενεργειακών αποθεμάτων και άλλων σημαντικών φορτίων.
Σκληρή στάση και περιφερειακή ανησυχία
Οι Φρουροί της Επανάστασης διαδραματίζουν έναν καθοριστικό ρόλο εντός Ιράν, με την Τεχεράνη να διαμηνύει ότι η υποχρέωση όλων των πλοίων να τηρούν τα προκαθορισμένα δρομολόγια είναι αδιαπραγμάτευτη. Η διαρκής δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ, που δυναμώνει με κάθε νέα ένταση, ενισχύει τη δέσμευση του Ιράν να ελέγχει τα Στενά ως μέσο άμυνας, αποτροπής αλλά και επιβίωσης εάν επιμείνουν οι κυρώσεις.
Όμως, η επιμονή αυτή οξύνει τις διπλωματικές σχέσεις με τα γειτονικά κράτη. Το Κατάρ, που προσπαθεί να προωθήσει τον διάλογο, και το Ομάν, παραδοσιακός εταίρος της Τεχεράνης, εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρούν τον σχεδιασμό επιβολής τελών επικίνδυνο προηγούμενο. Ο πρώην Βρετανός διπλωμάτης Σάιμον Γκας πρότεινε ότι μια ενδιάμεση λύση ίσως θα ήταν η εφαρμογή μικρών ναυτιλιακών τελών ώστε το Ιράν να μπορέσει να αποδείξει τη δύναμή του.
Αντέχει το Ιράν το κόστος;
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη θεωρούν αμφότερες ότι βγήκαν κερδισμένες από τη σύγκρουση, και καμία δεν δείχνει διάθεση να κάνει πίσω πρώτη. Το Ιράν, με την προσωρινή άρση των κυρώσεων, κατάφερε να εξάγει και πάλι πετρέλαιο, όμως τα προβλήματα παραμένουν εκρηκτικά. Όπως τονίζει το BBC, ο πληθωρισμός καλπάζει κοντά στο 80%, εκατομμύρια Ιρανοί έχουν χάσει τη δουλειά τους κι αυτό, όχι μόνο εξαιτίας της κρίσης, αλλά και λόγω των σοβαρών περιορισμών στην online επικοινωνία.
Πηγή: BBC
