Δραματική στροφή του ΟΗΕ: Τώρα η μάχη για το κλίμα είναι νομική υποχρέωση για κάθε κράτος!
Σε μια συγκλονιστική πρωτοβουλία που ανατρέπει τα δεδομένα για το μέλλον του πλανήτη, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε συντριπτικά ψήφισμα που καθιερώνει, πλέον, ως νομική και ηθική ευθύνη των κρατών την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Η κίνηση αυτή, που βασίζεται στη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2025, σηματοδοτεί το τέλος της ατιμωρησίας για όσους αδιαφορούν μπροστά στον κίνδυνο της υπερθέρμανσης.
Η απόφαση συγκέντρωσε την υποστήριξη 141 κρατών, με ελάχιστες ισχυρές αντιρρήσεις από ΗΠΑ, Ρωσία, Ιράν και Σαουδική Αραβία, ενώ 28 χώρες απείχαν. Η παγκόσμια στήριξη αποδεικνύει ότι η προστασία του περιβάλλοντος αναγνωρίζεται πλέον ως ζήτημα διεθνούς δικαιοσύνης και ανθρώπινων δικαιωμάτων, και όχι ως περιβαλλοντική ευκαιρία.
Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε την απόφαση ως «ισχυρό μήνυμα στους λαούς», υπογραμμίζοντας πως τώρα τα κράτη δεν μπορούν να αγνοήσουν τις ευθύνες τους απέναντι στους πολίτες όσον αφορά τη διαρκώς διογκούμενη κλιματική απειλή.
Στηριγμένη στην αυστηρή γνωμοδότηση του International Court of Justice, η νέα γραμμή προβλέπει ότι τα κράτη που παραβιάζουν τις κλιματικές τους υποχρεώσεις μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με νομικές κυρώσεις και αποζημιώσεις για περιβαλλοντική ζημία. Αν και οι αποφάσεις δεν είναι τυπικά δεσμευτικές, ασκούν τεράστια νομική και πολιτική πίεση.
Το ψήφισμα επιτάσσει από όλα τα μέλη του ΟΗΕ να λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο για την αποτροπή σοβαρών κλιματικών κινδύνων – ακόμα και για τις εκπομπές που παράγονται εντός της επικράτειάς τους. Καλεί, παράλληλα, για πλήρη υλοποίηση της Συμφωνίας του Παρισιού και επιταχύνει την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας απέναντι στα χειρότερα σενάρια της υπερθέρμανσης.
Ιδιαίτερα δυνατή είναι η σύνδεση της κλιματικής πολιτικής και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς τονίζεται πως το δικαίωμα στη ζωή, στην υγεία και σε αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης δεν γίνεται να προστατευθούν χωρίς ουσιαστική δράση ενάντια στην κλιματική κρίση.
Καθοριστικός αποδείχτηκε ο ρόλος του Βανουάτου, του μικρού νησιού του Ειρηνικού που βιώνει ήδη καταστροφικές συνέπειες από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Για δεκάδες αντίστοιχα κράτη, η επιβίωση περνά απ’ τον αγώνα για το κλίμα.
Η ιστορική αυτή εξέλιξη αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις προς κυβερνήσεις και πολυεθνικές που συνεχίζουν τις επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα ή καθυστερούν τα απαραίτητα βήματα μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές. Όπως τόνισε ξανά ο Αντόνιο Γκουτέρες, οι καθαρές μορφές ενέργειας είναι πλέον οι πιο ασφαλείς και οικονομικές, και ο μοναδικός δρόμος για την επίτευξη του στόχου συγκράτησης της υπερθέρμανσης στον 1,5°C.
Η νέα αυτή απόφαση διαμορφώνει ένα εντελώς διαφορετικό παγκόσμιο τοπίο, όπου η αδιαφορία απέναντι στη φύση μπορεί να οδηγήσει σε διεθνείς κυρώσεις και νομικές συνέπειες – αλλάζοντας για πάντα τους κανόνες στο περιβαλλοντικό και ενεργειακό γίγνεσθαι του πλανήτη μας.
