Σε λιγότερο από 24 ώρες, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε σοκ στη διεθνή κοινότητα περνώντας από σκληρές απειλές για «εξάλειψη» του Ιράν σε αποδοχή διπλής εβδομαδιαίας εκεχειρίας, ανοίγοντας νέες προοπτικές για σταθερότητα στη Μέση Ανατολή όπου ο πόλεμος διαρκεί σχεδόν έξι εβδομάδες.
Το εντυπωσιακό αυτό γύρισμα ήρθε ενώ διαπραγματευτικές προσπάθειες υπό το Πακιστάν έφταναν στο απόγειο, με στόχο τη μείωση της έντασης ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν. Ταυτόχρονα, η Κίνα, βασικός εμπορικός εταίρος του Ιράν, κινήθηκε προσεκτικά για να διευκολύνει τις συνομιλίες. «Έχουμε πετύχει τους στρατιωτικούς μας στόχους και είμαστε κοντά σε λύση για μόνιμη ειρήνη», ανακοίνωσε ο Τραμπ μέσω Truth Social, λίγο πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου προς την Τεχεράνη για το άνοιγμα των κρίσιμων Στενών του Ορμούζ.
Οι διεθνείς αντιδράσεις όμως ήταν έντονες: Δημοκρατικοί βουλευτές χαρακτήρισαν τις απειλές του Τραμπ «ηθικά αδιανόητες», ενώ ο Πάπας Λέων XIV προειδοποίησε για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. Το παρασκήνιο της απόφασης κρύβει τον φόβο πως περαιτέρω κλιμάκωση θα βύθιζε τις ΗΠΑ σε έναν ατελείωτο και καταστροφικό πόλεμο – εφιάλτη από τον οποίο ο Τραμπ είχε δεσμευτεί να προστατεύσει τη χώρα.
Τα Στενά του Ορμούζ: Η πιο επικίνδυνη στρατιωτική παρτίδα
Αν και ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να καταλάβει τα Στενά του Ορμούζ – από όπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται – η συντήρηση του ελέγχου τους απαιτεί κολοσσιαία στρατιωτική παρουσία, με 30.000 έως 45.000 στρατιώτες, όπως προειδοποίησε ο εμπειρογνώμονας Μπεν Κόνναμπλ. Το Ιράν έχει ιστορία στην αντεπίθεση ακόμα και ενάντια στα ίδια του τα συμφέροντα, δίνοντας σκληρούς αγώνες σε συγκρούσεις παρά το κόστος.
Σύμφωνα με το νέο σχέδιο ανάπαυλας, τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν θα συλλέγουν πλέον τέλη διέλευσης πλοίων από τα Στενά για πρώτη φορά στην ιστορία, με το Ιράν να διαθέτει τα έσοδα στην ανοικοδόμηση υποδομών. Η είδηση προκάλεσε κύμα αντιδράσεων, με τον γερουσιαστή Κρις Μέρφι να τονίζει πως ο Τραμπ παραδίδει στον εχθρό έναν στρατηγικό θησαυρό.
Η τακτική των “δύο εβδομάδων” και οι προηγούμενες υποχωρήσεις
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαρίφ, πρωτοστάτησε στη διπλωματική προσπάθεια των 14 ημερών, ενώ η χρήση παρόμοιων χρονικών περιθωρίων θυμίζει πολλαπλές αντίστοιχες κινήσεις του Τραμπ σε διεθνείς κρίσεις. Πολλές φορές ο πρόεδρος αναδιπλώθηκε, όπως μετά το περιβόητο αίτημα για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, που προκάλεσε αναταραχή στην ΕΕ, αλλά και στην απροσδόκητη ματαίωση των αρχικών δασμών για τη «Ημέρα της Απελευθέρωσης» το 2025.
Η διοίκηση Τραμπ, γιορτάζοντας την επιτυχία της εκεχειρίας, αποδίδει την επιτυχία στον συνδυασμό ισχυρής στρατιωτικής παρουσίας και τεχνηέντως σκληρής διαπραγμάτευσης, επιμένοντας πως η Αμερική παραμένει κυρίαρχος παίκτης για την ειρήνη στην περιοχή.
