Ραγδαίες εξελίξεις φέρνει η νέα διπλωματική κινητικότητα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με φόντο τη διευθέτηση κρισίμων θεμάτων όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και η ασφάλεια στη ζώνη-κλειδί των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με αποκαλύψεις του Axios, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ετοιμάζονται να διαπραγματευτούν ένα προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης, που μπορεί να ανοίξει το δρόμο για ιστορικές αποφάσεις στην περιοχή.
Πηγές αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ απέστειλαν νέα πρόταση ειρήνευσης στο Ιράν με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, ενώ το Ιράν εξετάζει ήδη το επίμαχο έγγραφο χωρίς να έχει δώσει ακόμη επίσημη απάντηση. Τα ιρανικά μέσα μιλούν για δέσμη 14 σημείων που έθεσε η Τεχεράνη στην αμερικανική πλευρά, απαιτώντας κυρίως άρση κυρώσεων και αλλαγές στις στρατιωτικές ισορροπίες. Η απάντηση των ΗΠΑ ήρθε μέσω νέας πρότασης που παρελήφθη από Ιρανούς αξιωματούχους στη Τεχεράνη μέσω πακιστανού ενδιάμεσου.
Κεντρική ιδέα των συνομιλιών είναι η υπογραφή μιας «επιστολής προθέσεων» ανάμεσα στις δύο χώρες. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να συζήτησε το ζήτημα με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ σύμφωνα με το Axios, το συγκεκριμένο έγγραφο θα σηματοδοτούσε τυπικά το τέλος της πολεμικής φάσης και θα άνοιγε ένα κρίσιμο διάστημα 30 ημερών εντατικών διαπραγματεύσεων.
Το αμέσως επόμενο βήμα, αν επιτευχθεί συμφωνία σε αυτό το διάστημα, θα είναι μια ευρύτερη συνεννόηση για:
- Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
- Το καθεστώς του εμπλουτισμένου ουρανίου
- Την άρση αμερικανικών κυρώσεων
- Την ασφάλεια στη θαλάσσια οδό των Στενών του Ορμούζ
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι τεράστια, καθώς από εκεί διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Οποιαδήποτε αναταραχή μπορεί να απειλήσει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, η ισραηλινή στάση παραμένει κλειστή και σκεπτικιστική. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εκτιμά πως η πίεση στη Τεχεράνη πρέπει να συνεχιστεί με στόχο τον περιορισμό της στρατιωτικής και πυρηνικής της ισχύος. Παρά τις διαβουλεύσεις με τον Τραμπ, φοβάται ότι μια πιθανή λύση ίσως επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει νευραλγικές πτυχές του προγράμματος του.
Ο πρόεδρος Τραμπ, από την άλλη, εμφανίζεται αισιόδοξος για τη συνεργασία με το Ισραήλ, ενώ το κύριο αγκάθι στις διαπραγματεύσεις παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα: Η Ουάσιγκτον ζητά περιορισμούς και αυστηρό έλεγχο στον εμπλουτισμό ουρανίου, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της για ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.
Παρά τις αμφιβολίες ένθεν κακείθεν, διπλωματικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι το ενδεχόμενο μιας προσωρινής συμφωνίας εντός των επόμενων εβδομάδων παραμένει ανοιχτό, καθώς και οι δύο πλευρές θέλουν να αποτρέψουν νέα κρίση στη Μέση Ανατολή. Οι εξελίξεις των επόμενων ημερών ίσως κρίνουν το μέλλον όχι μόνο των περιφερειακών ισορροπιών, αλλά και της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
