Άνευ προηγουμένου ανακάλυψη συγκλονίζει τον επιστημονικό κόσμο, καθώς κορυφαίοι ερευνητές εντόπισαν την κρυφή ευπάθεια σε δύο από τα πιο επικίνδυνα βακτήρια που προκαλούν μαζικά διαρροϊκά επεισόδια, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη πανίσχυρου εμβολίου κατά του E. coli και της Shigella.
Τα δύο αυτά παθογόνα ευθύνονται κάθε χρόνο για εκατοντάδες εκατομμύρια περιστατικά επικίνδυνων λοιμώξεων ανά τον κόσμο, πλήττοντας κυρίως παιδιά και αποτελώντας την κύρια αιτία θανατηφόρας διάρροιας. Μέχρι σήμερα, οι διαφορές στη δομή τους είχαν εμποδίσει την ανάπτυξη αποτελεσματικού εμβολίου.
Η πρωτοποριακή ανακάλυψη της κοινής αχίλλειου πτέρνας
Η ομάδα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον (WashU Medicine), μαζί με συνεργάτες από το Πανεπιστήμιο του Μιζούρι και το Διεθνές Κέντρο Έρευνας Μολυσματικών Νοσημάτων στο Μπαγκλαντές, αναγνώρισαν ότι τα επικίνδυνα παθογόνα χρησιμοποιούν τρία παρόμοια ένζυμα ώστε να διασπάσουν τον προστατευτικό φραγμό βλέννας του εντέρου και να ξεκινήσουν τη μόλυνση.
Ανάμεσα στα ένζυμα αυτά είναι το EatA που ανακαλύφθηκε στο E. coli, και τα SepA και Pic, παραγωγής κυρίως από Shigella. Όλα έχουν σαν στόχο να διαλύσουν τις πρωτεΐνες της βλέννας, κάνοντας το έντερο ευάλωτο στις τοξίνες τους.
Αντισώματα που εξουδετερώνουν όλα τα παθογόνα
Χάρη στα δείγματα ασθενών και εθελοντών, διαπιστώθηκε ότι συγκεκριμένα αντισώματα αναγνωρίζουν την κοινή περιοχή των ενζύμων αυτών και μπορούν να τα εκμηδενίσουν, μπλοκάροντας τη διείσδυση των βακτηρίων στο έντερο. Κρυοηλεκτρονική μικροσκοπία αποκάλυψε τον ακριβή μηχανισμό αυτής της εντυπωσιακής δράσης των αντισωμάτων, προσφέροντας νέο μονοπάτι για την ανάπτυξη επαναστατικών εμβολίων.
Σημαντική ήταν η συνεισφορά του καθηγητή Τζέιμς Μ. Φλέκενσταϊν, που τόνισε πως η στοχευμένη παρέμβαση σε αυτό το αρχικό στάδιο της λοίμωξης είναι κρίσιμη, καθώς δεν πλήττει τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου.
Παγκόσμια ανάγκη για το νέο εμβόλιο
Μελέτες σε παιδιά στο Μπαγκλαντές έχουν αποδείξει ότι εκείνα που αναπτύσσουν φυσικά αντισώματα κατά του EatA παρουσιάζουν σημαντικά λιγότερες λοιμώξεις. Οι ειδικοί προειδοποιούν πως η απουσία αξιόπιστου εμβολίου, σε συνδυασμό με την υπερκατανάλωση αντιβιοτικών, ενισχύει την παγκόσμια κρίση μικροβιακής αντοχής.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Ζάκαρι Μπέρντσεν, επίκουρου καθηγητή Βιοχημείας, το EatA αποτελεί πλέον έναν από τους πιο υποσχόμενους στόχους για την εξάλειψη αυτών των επικίνδυνων μικροβίων.
Η ερευνητική ομάδα ήδη προχωρά την ανάπτυξη εμβολίων που στοχεύουν σε αυτή την αδύναμη περιοχή των βακτηρίων, με στόχο να σταματήσει η επιδημία εντερικών παθογόνων πριν αρχίσει.
Τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα της έρευνας ανακοινώθηκαν στο κορυφαίο περιοδικό PNAS.
