Μια ανακάλυψη-σταθμός έρχεται στο φως από τις ανασκαφικές εργασίες στη Σίδη της Αττάλειας, αλλάζοντας τις ισορροπίες στην κατανόηση της σιδητικής γλώσσας, μιας από τις πιο αινιγματικές διαλέκτους που άνθισαν στην αρχαιότητα της Ανατολίας. Επιστήμονες που ερευνούν μοναδικές επιγραφές από την αρχαία αυτή πόλη, κατάφεραν να αναγνωρίσουν 31 γράμματα στο σιδητικό αλφάβητο, ενδυναμώνοντας τις ελπίδες για αποκρυπτογράφηση μιας γλώσσας που είχε χαθεί στη λήθη για αιώνες.
Η παραθαλάσσια πόλη της Σίδης, γνωστή για τη σημασία της στην Παμφυλία, εξακολουθεί να εντυπωσιάζει όχι μόνο με τα πολιτιστικά της μνημεία αλλά και με τη γλωσσική της μοναδικότητα, τη γνωστή «Σιδητική».
Στα πλαίσια του προγράμματος «Heritage for the Future» του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, οι ανασκαφές προχωρούν, με κεντρικό στόχο να αποκαλύψουν τον χαμένο πολιτισμό της πόλης και να διαλευκάνουν το μυστήριο της γλώσσας που μιλιόταν πριν από περισσότερο από 2.000 χρόνια.
Σημαντικές ανακαλύψεις στη μελέτη της σιδητικής
Οι επιστήμονες κατάφεραν να βασιστούν πάνω σε δίγλωσσες πινακίδες που εντοπίστηκαν πρόσφατα, επεκτείνοντας το αποδεκτό αλφάβητο από 26 σε 31 σύμβολα. Την ομάδα των ερευνών ηγείται η Feriştah Alanyalı, με τη συνεργασία των γλωσσολόγων Michaela Zinko και Alfredo Rizza. Όπως δήλωσε η Alanyalı, το ενδιαφέρον για πλήρη αποσυμβολισμό της Σιδητικής φουντώνει ξανά, αφότου ανακαλύφθηκαν νέες, πιο εκτενείς επιγραφές.
Η σπανιότητα των σιδητικών κειμένων και η περιορισμένη έκταση των περισσοτέρων δυσχέραιναν τις προσπάθειες ερμηνείας, ωστόσο πλέον, με εκτενέστερες, δίγλωσσες επιγραφές, ανοίγει ο δρόμος για περισσότερα γλωσσικά συμπεράσματα.
Η πραγματική σημασία του ονόματος «Σίδη»
Πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε ότι οι λέξεις “Siruawn” και “Siruawan” σε σιδητικές επιγραφές αναφέρονται στην ίδια τη Σίδη. Εάν αυτή η υπόθεση επιβεβαιωθεί, θα προσφέρει νέα στοιχεία για την προέλευση και την ιστορία του ονόματός της, το οποίο, όπως αναφέρει η Alanyalı, ακόμη σήμερα σημαίνει «ρόδι» στα ελληνικά – κάτι που φαίνεται να διατηρεί βαρύνουσα σημασία για τη συλλογική ταυτότητα της περιοχής.
Γλωσσικές ρίζες και πολιτισμικές επιρροές
Όπως υπογραμμίζει η Alanyalı, η Σιδητική ανήκει στον λουβικό κλάδο των ανατολιακών γλωσσών, μαζί με τα λυκικά και τα καρικά. Η πόλη της Σίδης είχε ήδη ανεπτυγμένη ταυτότητα και δική της γραφή πολύ πριν αποικιστεί από Έλληνες. Μάλιστα, σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες, οι άποικοι από την Κυμη υιοθέτησαν τελικά τη γλώσσα των ντόπιων, μετατρέποντας τη λέξη «βάρβαρος» απλώς σε χαρακτηρισμό για όποιον μιλούσε άλλη γλώσσα.
Η μακρόχρονη παρουσία της σιδητικής γλώσσας φανερώνει τη δύναμη του τοπικού πολιτισμού, αφού, παρά την επικράτηση της ελληνικής μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι κάτοικοι της Σίδης συνέχισαν για δύο ακόμη αιώνες να διατηρούν τόσο τη γλώσσα όσο και τα έθιμά τους.
Ανατολικές επιρροές και ευρήματα-κλειδιά
Η Alanyalı αναδεικνύει ευρήματα που πιστοποιούν την έντονη αλληλεπίδραση της πόλης με σημαντικούς πολιτισμούς της Ανατολής ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ., όπως η ανακάλυψη νεοασσυριακών και νεοβαβυλωνιακών σφραγίδων που βρέθηκαν σε ανασκαφές ή αποκτήθηκαν από διεθνείς ερευνητικές ομάδες.
Αποκαλυπτικές επιγραφές στον ναό του Σέραπι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δίγλωσση επιγραφή που βρέθηκε στον ναό του Σέραπι, στην οποία αναγράφονται τα ονόματα και τα ποσά των δωρητών στα σιδητικά. Το γεγονός αποδεικνύει ότι η γλώσσα συνέχισε να χρησιμοποιείται επί μεγάλου χρονικού διαστήματος στον δημόσιο βίο της πόλης.
Η Feriştah Alanyalı επιβεβαίωσε ότι από 26 που γνωρίζαμε παλαιότερα, σήμερα το σιδητικό αλφάβητο φτάνει τα 31 γράμματα! Η λέξη «Σίδη» παραμένει συνδεδεμένη με το «ρόδι», ένα σύμβολο που κοσμεί ακόμη και τα νομίσματα της περιοχής, επιβεβαιώνοντας ότι η γλώσσα και η ταυτότητα της Σίδης διατηρήθηκαν πέρα από τις πολιτιστικές αλλαγές των εποχών.
