Η πραγματικότητα για τα αναπηρικά επιδόματα κρύβει μια παγίδα που ελάχιστοι υποψιάζονται: χωρίς την επίσημη αναγνώριση από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), καμία οικονομική ενίσχυση δεν καταβάλλεται, όσο σοβαρό κι αν είναι το πρόβλημα υγείας. Για χιλιάδες ανθρώπους, ένα συγκεκριμένο ποσοστό —ακόμα και μια διαφορά 1% από το απαραίτητο όριο του 67%— μπορεί να τους αφήσει εκτός του προστατευτικού πλαισίου, στερώντας τους κρίσιμες παροχές.
Η διαδικασία για να αναγνωριστεί επίσημα η αναπηρία στηρίζεται στον Ενιαίο Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστών Αναπηρίας. Οι ειδικοί εξετάζουν την βασική πάθηση, τις τυχόν συνοδευτικές ασθένειες, τη συνολική επίδραση στην καθημερινότητα αλλά και το είδος του επιδόματος που αιτείται ο κάθε πολίτης. Για τη συντριπτική πλειονότητα των επιδομάτων ΟΠΕΚΑ απαιτείται ποσοστό τουλάχιστον 67%. Αν η αναπηρία είναι βαριά (π.χ. παραπληγία ή τετραπληγία), το ποσοστό συχνά ξεπερνά το 80% για μεγαλύτερη στήριξη.
Η αίτηση ξεκινά στην πλατφόρμα e-ΚΕΠΑ, συνοδεύεται από τον Ιατρικό Εισηγητικό Φάκελο του θεράποντα ιατρού, ενώ τελικός κριτής είναι η Υγειονομική Επιτροπή. Αν κάποιος πάσχει από περισσότερα προβλήματα υγείας, κάθε πάθηση απαιτεί τον δικό της ιατρικό φάκελο. Ο γιατρός που χειρίζεται την κύρια πάθηση ενοποιεί όλα τα στοιχεία πριν την τελική κατάθεση.
Το αποτέλεσμα της διαδικασίας, η περιβόητη Γνωστοποίηση Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΓΑΠΑ), εκδίδεται συνήθως εντός μίας ημέρας από την εξέταση, είτε μέσω της γραμματείας είτε απευθείας ψηφιακά στη θυρίδα του gov.gr μαζί με ειδοποίηση στο κινητό.
Από τον Σεπτέμβρη του 2022, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να καταθέσει αίτηση για σύνταξη ή επίδομα ακόμα και πριν πάρει το επίσημο χαρτί της ΓΑΠΑ. Αν η αίτηση στον e-ΕΦΚΑ γίνει μέσα σε τετράμηνο από τη λήψη της ΓΑΠΑ, θεωρείται ότι υποβλήθηκε από την πρώτη μέρα της διαδικασίας. Το ποσοστό αναπηρίας που προκύπτει ισχύει προσωρινά ή μόνιμα, ανάλογα με την ασθένεια.
Το ύψος και η φύση του επιδόματος εξαρτώνται πλήρως από το τελικό ποσοστό. Μια μικρή διακύμανση, όπως από 67% σε 66%, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του βοηθήματος. Για αυτό, σωστή και πλήρης τεκμηρίωση από τους γιατρούς είναι το «κλειδί» για την επιβίωση μέσω του συστήματος κοινωνικών παροχών.
