Απίστευτος ο λογαριασμός της κρίσης στο Ορμούζ: μέσα σε μόλις 100 ημέρες, η Ευρώπη κλήθηκε να πληρώσει ένα τεράστιο τίμημα που άγγιξε τα 62 δισεκατομμύρια ευρώ. Η έκρηξη της έντασης στη Μέση Ανατολή μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και ο υγειονομικός αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ εκτόξευσαν τα ενεργειακά κόστη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών και προκάλεσαν πανικό στις αγορές.
Οι αναφορές από ευρωπαϊκούς οίκους και φορείς ενέργειας αποδεικνύουν ποιος πληρώνει το «μάρμαρο»: Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε να επωμίζεται 16 δισ. ευρώ για την ενίσχυση επιχειρήσεων και νοικοκυριών, ενώ τα έξοδα για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου ξεπέρασαν τα 46 δισ. ευρώ. Όλα αυτά μέσα σε τρεις μόλις μήνες, αποκαλύπτοντας τη μεγάλη τρωτότητα της Ευρώπης σε διεθνείς γεωπολιτικές αναταραχές.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το Στενό του Ορμούζ – μέσα από το οποίο μετακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – μετατράπηκε εκ νέου σε «αγκάθι» για την ενεργειακή ασφάλεια. Η αύξηση στις τιμές ενέργειας αλλά και στις εφοδιαστικές αλυσίδες έφερε τους Ευρωπαίους ξανά αντιμέτωπους με τον εφιάλτη της εξάρτησης από εξωτερικές πηγές καυσίμων.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Jacques Delors, η Ευρώπη αναγκάστηκε να κινηθεί άμεσα: πέρα από οικονομικά κίνητρα, προώθησε τη στροφή σε καθαρότερες μορφές ενέργειας. Πολιτικές ενίσχυσης της ηλεκτροκίνησης, των αντλιών θερμότητας και της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές επιταχύνθηκαν σε Ισπανία, Γαλλία, Ολλανδία, Σουηδία και Πορτογαλία.
Σημαντικό ρόλο έπαιξαν τα φωτοβολταϊκά πάρκα: τα υπάρχοντα έργα ηλιακής ενέργειας εξοικονόμησαν 12,8 δισ. ευρώ σε εισαγωγές φυσικού αερίου μέσα σε 100 μέρες, σύμφωνα με τη SolarPower Europe. Το ποσό αυτό ισοδυναμεί με πάνω από 130 εκατ. ευρώ κάθε μέρα, μειώνοντας έτσι τις συνέπειες στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Αν και η ζήτηση για φυσικό αέριο περιορίστηκε, η εξάρτηση της Ευρώπης μετατοπίστηκε – πλέον δύο στα τρία φορτία LNG που φτάνουν στην ήπειρο προέρχονται από τις ΗΠΑ. Η ανάγκη για διαφοροποίηση προμηθευτών είναι μεγαλύτερη από ποτέ, καθώς οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ασφάλεια δεν εξασφαλίζεται απλώς αλλάζοντας πηγή καυσίμων.
Όλες αυτές οι εξελίξεις τονίζουν πως η ενεργειακή ασφάλεια είναι αλληλένδετη με τη γεωπολιτική σταθερότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να κινηθεί ακόμα ταχύτερα προς την «πράσινη» μετάβαση και να ενισχύσει επενδύσεις σε ανανεώσιμες, αποθήκευση ενέργειας και τεχνολογίες που μειώνουν την εξάρτηση. Το κεντρικό μήνυμα από την κρίση; Κάθε ευρώ στην πράσινη ενέργεια σημαίνει λιγότερο άγχος και ανεξαρτησία από γεωπολιτικά «σοκ».
Πλέον, όπως δηλώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η πραγματική ενεργειακή αυτονομία δεν θα έρθει με νέους συνδυασμούς εισαγωγών, αλλά με τη ραγδαία μείωση στη χρήση ορυκτών καυσίμων. Η μετάβαση σε ανανεώσιμες δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντική αναγκαιότητα αλλά θέμα επιβίωσης και στρατηγικής ισχύος για το μέλλον της Ευρώπης.
