Αποκάλυψη που αλλάζει τη γνώση μας για τη γλώσσα και τη λαϊκή σοφία
Μια ανακάλυψη-ορόσημο για τον ελληνικό πολιτισμό έρχεται να προκαλέσει συγκίνηση και θαυμασμό: Μια πλούσια συλλογή με άγνωστες έως τώρα ελληνικές παροιμίες του 17ου αιώνα εντοπίστηκε πρόσφατα σε γαλλική βιβλιοθήκη, φωτίζοντας πτυχές της γλώσσας και του καθημερινού βίου που είχαν χαθεί στον χρόνο.
Οι ερευνητές Han Lamers (Πανεπιστήμιο του Όσλο & Norwegian Institute in Rome) και Toon Van Hal (KU Leuven) κατόρθωσαν να εντοπίσουν σε χειρόγραφο της εποχής μια εκτενή συλλογή, την οποία συνέταξε ο κορυφαίος Έλληνας λόγιος Ερμόδωρος Ρήγγιος (1579-1655). Ο Ρήγγιος, που έδρασε στα νησιά του Αιγαίου, ήταν από τις πιο σημαντικές μορφές της ελληνικής διανόησης της εποχής του και συντέλεσε αποφασιστικά στη διάδοση της ελληνικής γνώσης σε όλη την Ευρώπη.
Η σπουδαιότητα της συλλογής είναι τεράστια, καθώς καταγράφει παροιμίες του προφορικού λόγου, διασώζοντας ανεκτίμητα στοιχεία της καθημερινής σοφίας των Ελλήνων. Ενώ μέχρι σήμερα οι ειδικοί γνώριζαν μόλις 30 φράσεις από το έργο του, η ύπαρξη 90 επιπλέον άγνωστων παροιμιών ανεβάζει το γνωστό υλικό σε νέο επίπεδο, αποκαλύπτοντας τη βαθιά συνέχεια της παράδοσης.
Παροιμίες που παραμένουν ζωντανές
Ανάμεσα στις παροιμίες που ανακαλύφθηκαν υπάρχουν εκφράσεις που παραμένουν διαχρονικά επίκαιρες και αγαπητές:
- «Η καλή ημέρα από το πρωί φαίνεται» (ἡ καλὴ ἡμέρα ἀπὸ τὸ ταχὺ δεῖχτει)
- «Όπου ’ναι έξω από τον χορό πολλά τραγούδια ξέρει» (ὁποῦ ’ναι ἀπὸξω τοῦ χοροῦ, πολλὰ τραγούδια ξεύρει)
- «Κοντός ψαλμός αλληλούια» (κοντὸς ψαλμὸς ἀλληλούϊα)
Αυτά τα παραδείγματα υπογραμμίζουν πόσο η ελληνική γλώσσα διατηρεί αναλλοίωτη τη σοφία της στον χρόνο.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Byzantine and Modern Greek Studies και διατίθεται ανοικτά στην Cambridge University Press. Δείτε εδώ τη σχετική μελέτη.
