Μια εντυπωσιακή διεθνής επιστημονική έρευνα ανοίγει νέο παράθυρο αισιοδοξίας στη μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ, προσφέροντας ελπίδες για ανάστροφη πορεία της ασθένειας και ανάκτηση της μνήμης. Η μελέτη αποκάλυψε πως η ενίσχυση του φυσικού μορίου NAD⁺ μπορεί να προστατεύσει τα εγκεφαλικά κύτταρα και να βοηθήσει στην αποκατάσταση της μνήμης σε πειραματικά μοντέλα της Αλτσχάιμερ.
Η Αλτσχάιμερ παραμένει η πιο διαδεδομένη μορφή άνοιας, επηρεάζοντας περίπου 40 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, με τους ασθενείς να βιώνουν σταδιακή απώλεια μνήμης, γνωστικών δεξιοτήτων και αυτονομίας. Μέχρι σήμερα, καμία θεραπεία δεν έχει καταφέρει να αναχαιτίσει ή να αντιστρέψει τη νευροεκφυλιστική εξέλιξη της νόσου.
Βασικός παράγοντας στην εξέλιξη της νόσου είναι οι ανώμαλες συσσωρεύσεις της πρωτεΐνης tau που καταστρέφουν τα νευρικά κύτταρα, οδηγώντας σε σημαντική απώλεια μνήμης. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν άγνωστο ως τώρα βιολογικό μηχανισμό προστασίας. Αυξάνοντας τα επίπεδα NAD⁺, παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της νευρολογικής φθοράς, ενώ η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances.
Το NAD⁺ είναι ζωτικής σημασίας για την ενέργεια των κυττάρων και την άμυνα των νευρώνων απέναντι στο οξειδωτικό στρες. Με τον χρόνο και κυρίως στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις, τα επίπεδά του φθίνουν. Προηγούμενες δοκιμές με νικοτιναμίδη ριβοζίδη και νικοτιναμίδη μονονουκλεοτίδιο είχαν υποσχετικά αποτελέσματα, χωρίς όμως να κατανοούνται πλήρως οι μηχανισμοί. Η παρούσα μελέτη έδειξε ότι το NAD⁺ δρα μέσα από μια άγνωστη μέχρι πρότινος οδό επεξεργασίας RNA που ελέγχεται από την πρωτεΐνη EVA1C, η οποία είναι κρίσιμη στην παραγωγή διαφορετικών πρωτεϊνών. Σε περίπτωση διαταραχής αυτής της διαδικασίας αυξάνεται ο κίνδυνος για Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν πειραματικά (σε σκουλήκια, ποντίκια, αλλά και ανθρώπινο εγκέφαλο) ότι η ενίσχυση του NAD⁺ βοηθά στην αποκατάσταση των σφαλμάτων στο RNA splicing, ενισχύοντας εκατοντάδες γονίδια σημαντικά για τη λειτουργία του εγκεφάλου – με αποτέλεσμα τη βελτίωση της μνήμης. Η απενεργοποίηση του γονιδίου EVA1C κατήργησε τα ευεργετικά αποτελέσματα, επιβεβαιώνοντας τον καταλυτικό ρόλο του. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι ασθενείς στα πρώτα στάδια της νόσου έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα EVA1C στα εγκεφαλικά τους κύτταρα.
Για την περαιτέρω μελέτη του μηχανισμού, αξιοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη, η οποία ανέδειξε πως το NAD⁺ ενισχύει μια ειδική μορφή της EVA1C που συμβάλλει στην ισορροπία και την απομάκρυνση παθολογικών πρωτεϊνών. Ο μηχανισμός αυτός συνδέει τον μεταβολισμό, το RNA splicing και τη διαχείριση των πρωτεϊνών — διαδικασίες κρίσιμες που διαταράσσονται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η μελέτη αυτή αναπτερώνει τις ελπίδες για καινοτόμες θεραπείες που θα προστατεύουν τη μνήμη και ίσως καταφέρουν να αναστρέψουν τα βλαβερά αποτελέσματα της Αλτσχάιμερ.
