Η Τουρκία Πρωταγωνιστής Χωρίς Φραγμούς στο ΝΑΤΟ – Η Ευρώπη σε Σταυροδρόμι
Τον Απρίλιο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέδειξε τον κίνδυνο που εγκυμονεί η όλο και μεγαλύτερη επιρροή της Τουρκίας, της Ρωσίας και της Κίνας στην Ευρώπη. Παρά όμως την προειδοποίηση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο φρόντισε γρήγορα να αποσύρει τα ευθύβολα σχόλια για την Τουρκία, μετά την οργισμένη αντίδραση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που επανέλαβε πως «η Ευρώπη έχει περισσότερη ανάγκη την Τουρκία παρά το αντίστροφο».
Στα γραφεία του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θεωρείται αναντικατάστατη. Διαθέτει στρατηγική θέση, ισχυρό ναυτικό στη Μαύρη Θάλασσα και μια αμυντική βιομηχανία κορυφαίου επιπέδου, καθιστώντας την δεύτερη δύναμη της συμμαχίας μετά τις ΗΠΑ. Ελάχιστοι ασχολούνται πλέον με τις σκοτεινές σελίδες της οθωμανικής ιστορίας ή τις συχνές προκλήσεις απέναντι στην Ελλάδα, μέλος επίσης του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα έχει καταφέρει να κινείται σχεδόν ανεξέλεγκτα, αδιαφορώντας για διεθνείς κανόνες.
Τα τελευταία χρόνια η Τουρκία εκμεταλλεύεται τη γεωπολιτική της βαρύτητα ώστε να εξασφαλίζει συνεργασίες στην ΕΕ, συμβόλαια εκατομμυρίων στην αμυντική βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών με Γερμανία, Leonardo και Airbus), προηγμένη τεχνολογία και γενναία οικονομική υποστήριξη.
Η ανησυχία στις τάξεις των ευρωπαίων ηγετών είναι εμφανής, την ώρα που πιέζονται να ικανοποιήσουν κάθε αίτημα της Άγκυρας — ειδικά σε μια περίοδο που ο Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται μείωση αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γηραιά Ήπειρο. Πάνω από το 50% των αμυντικών εξαγωγών της Τουρκίας (10 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι) κατευθύνονται πλέον σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, δήλωσε τον Ιούνιο: «Η Τουρκία πρέπει να μείνει όσο το δυνατόν πιο κοντά μας για την ασφάλεια της περιοχής». Ωστόσο, λίγοι μιλούν για την οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας στη χώρα, τους στενούς δεσμούς με τη Μόσχα και το διαχρονικό ανθελληνικό αίσθημα.
Η φετινή σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επισκιάστηκε από μια φιέστα γεμάτη από ανατολίτικη επιτήδευση, με τον Ερντογάν να απολαμβάνει τον ρόλο του και τους Δυτικούς συμμάχους να ακολουθούν. Η διοικητική ανεπάρκεια και η απουσία αξιών από την ευρωπαϊκή ηγεσία αναδεικνύονται ολοένα και περισσότερο, καθώς αγνοούνται οι θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές υπέρ του οικονομικού κέρδους.
Παρά τις επιφυλάξεις για τη συμβατότητα της Τουρκίας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, η δύναμή της και η συνεχής στρατιωτική της επέκταση την καθιστούν απαραίτητο παίκτη στην περιφερειακή σκακιέρα, με τους περισσότερους Ευρωπαίους να «βλέπουν και να μη μιλούν» υπό τον φόβο αποσταθεροποίησης.
Ταυτόχρονα η Τουρκία καλλιεργεί προπαγανδιστικά οράματα ισχύος, παρουσιάζοντας οπλικά συστήματα, στρατιωτικές επιδείξεις και τον ίδιο τον Ερντογάν σε ρόλο ηγέτη τύπου Top Gun. Το δόγμα «Τουρκία που προκαλεί ασφάλεια στους φίλους και φόβο στους εχθρούς» επιστρατεύεται διαρκώς για την τόνωση του εθνικισμού.
Παρά το ότι η Άγκυρα επενδύει τεράστια ποσά σε αμυντικό εξοπλισμό εις βάρος της κοινωνίας, παραμένει αποκλεισμένη από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση όπλων. Οικονομικά συμφέροντα εξακολουθούν να καθορίζουν την ευρωπαϊκή στάση, αγνοώντας το πολιτισμικό χάσμα Δύσης – Ανατολής.
Η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται για ευρωπαϊκές αξίες, αλλά σκοπεύει στη γεωπολιτική της κυριαρχία. Η ισλαμική της ρητορική, ο αναθεωρητισμός και η ριζοσπαστικοποίηση συνδέονται άρρηκτα με τις προσωπικές φιλοδοξίες του Ερντογάν για ηγεμονικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο, αξιοποιώντας διεθνείς κρίσεις για να προωθήσει την ισχύ της ως νέο κέντρο ανατολικής ισχύος.
