Ανησυχία και έντονη αναστάτωση έχει προκαλέσει στον παγκόσμιο ναυτιλιακό τομέα η πρόταση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή τέλους 20% σε όλα τα φορτία που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η κίνηση αποσκοπεί στην κάλυψη των εξόδων που σχετίζονται με την αμερικανική προστασία των εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Οι ειδικοί προειδοποιούν πως, αν το μέτρο εφαρμοστεί, οι τιμές μεταφοράς πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων μπορεί να φτάσουν σε πρωτοφανή επίπεδα, μετακυλίοντας το βάρος τελικά στους καταναλωτές παγκοσμίως.
Οι υπολογισμοί που σοκάρουν τη ναυτιλία
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αποσαφηνίσει τον ακριβή τρόπο υπολογισμού του 20% τέλους. Ωστόσο, αν αυτό εφαρμοστεί στην αξία του φορτίου, το κόστος μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί.
Ο Ρίκο Λούμαν, κορυφαίος οικονομολόγος της ING Research, εκτιμά πως σήμερα η μεταφορά ενός βαρελιού πετρελαίου από τον Περσικό στον ευρωπαϊκό χώρο κοστίζει κατά μέσο όρο 10 δολάρια. Δεδομένης της τιμής του πετρελαίου στα 80 δολάρια ανά βαρέλι, το συγκεκριμένο τέλος θα προσέθετε 16 δολάρια, ανεβάζοντας το συνολικό μεταφορικό κόστος στα 26 δολάρια ανά βαρέλι.
Για ένα υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει 2 εκατομμύρια βαρέλια, η έξτρα επιβάρυνση ξεπερνά τα 30 εκατομμύρια δολάρια ανά δρομολόγιο, γεγονός που θα συμπιέσει οικονομικά τη διεθνή ναυτιλία.
Οι εισαγωγείς πετρελαίου, σύμφωνα με αναλυτές, δύσκολα θα καταφέρουν να απορροφήσουν αυτά τα επιπλέον έξοδα. Αυτό σημαίνει απευθείας αύξηση στις τιμές των καυσίμων και συναφών προϊόντων, ενώ η διεθνής αγορά ανησυχεί για τις αντιδράσεις και τις αναταραχές που φέρνει η αδιάκοπη ένταση ΗΠΑ – Ιράν για τον έλεγχο στα Στενά, από τα οποία πριν τον πόλεμο περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Αντιμέτωπες με κρίσιμα διλήμματα οι ναυτιλιακές
Ο Νιλ Κρόσμπι της Sparta τονίζει πως εάν το μέτρο υλοποιηθεί, οι πλοιοκτήτες θα βρεθούν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: να αποδεχτούν το βαρύ τέλος που ζητούν οι ΗΠΑ, με τους κινδύνους που συνεπάγεται η αντίδραση του Ιράν, ή να αγνοήσουν την αμερικανική απαίτηση και να ακολουθήσουν τις υποδείξεις της Τεχεράνης.
Άλλοι παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν το τέλος «υπερβολικό», σημειώνοντας μάλιστα πως ξεπερνά συχνά τα ίδια τα ναυτιλιακά κόστη της περιοχής. Η Βίντια Μάνι, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, σχολιάζει ότι το προτεινόμενο τέλος είναι εξαιρετικά υψηλό: για παράδειγμα στα Στενά της Μαλάκα επιβάλλεται μόλις 0,5% και μόνο εθελοντικά.
Σκληρή αντίδραση από το Ιράν – Διεθνές νομικό πλαίσιο
Το Ιράν επίσης έχει προσπαθήσει να επιβάλει τέλη διέλευσης, χωρίς να είναι γνωστές λεπτομέρειες για το ύψος ή τον αριθμό των πλοίων που έχουν καταβάλει τίμημα. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε το 20% των ΗΠΑ «υπερβολικό», προσθέτοντας πως η Τεχεράνη θα παραμείνει «δίκαιη».
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ παραδοσιακά επιχειρηματολογούν με βάση το διεθνές δίκαιο, ότι δεν επιτρέπεται επιβολή οποιουδήποτε τέλους σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς – θέση που επιβεβαίωσε και ο αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο στα τέλη Ιουνίου.
Πηγή: Reuters, Euronews
