Σημαντικό ορόσημο στη μεταναστευτική πολιτική της Ευρώπης
Δυναμικές αλλαγές φέρνει η χθεσινή (1η Ιουνίου 2025) πολιτική συμφωνία που πέτυχαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στη διαχείριση των επιστροφών μεταναστών χωρίς δικαίωμα παραμονής στα κράτη-μέλη. Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα πιο οργανωμένο και αυστηρό καθεστώς που προβλέπει ακόμη και τη δημιουργία κόμβων επιστροφών σε τρίτες χώρες – μια εξέλιξη που αλλάζει όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα!
Όπως επισημαίνει η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ο νέος κανονισμός έχει στόχο τον δραστικό περιορισμό των χρονοβόρων διαδικασιών, προσδίδοντας μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στο ευρωπαϊκό πλέγμα επιστροφών. Ο Νικόλαος Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κύπρου, υπογράμμισε πως: «Η συμφωνία αυτή ενισχύει την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής στρατηγικής για το μεταναστευτικό και σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Ποια είναι τα νέα δεδομένα
- Αυστηρότερα μέτρα για τους μετανάστες που λαμβάνουν εντολή επιστροφής, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης πλήρους συνεργασίας με τις εθνικές αρχές και συμμόρφωσης στη διαδικασία αποχώρησης.
- Δικαιοδοσία στα κράτη-μέλη για δημιουργία κέντρων επιστροφής και σε χώρες εκτός ΕΕ – κάτι που υπόσχεται να απλοποιήσει τα στάδια απομάκρυνσης, προσφέροντας ταυτόχρονα εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα.
- Οι εν λόγω εγκαταστάσεις θα χρησιμοποιούνται είτε ως τελικός προορισμός είτε ως ενδιάμεσος σταθμός για τους επαναπατριζόμενους, διευκολύνοντας την επιστροφή είτε στην πατρίδα είτε σε άλλη ασφαλή τρίτη χώρα.
Νέα εργαλεία και διαδικασίες
Επιπλέον, εισάγεται η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ERO), ένα επίσημο ενιαίο έγγραφο που συγκεντρώνει τα κρίσιμα στοιχεία κάθε απόφασης απέλασης. Αυτό επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες αποτελεσματικότερα και να αναγνωρίζουν γρηγορότερα τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.
Η αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής παραμένει προς το παρόν προαιρετική, όμως προβλέπεται ότι το θέμα θα επαναξιολογηθεί αφού τεθεί σε εφαρμογή το νέο καθεστώς. Σημαντική πρόβλεψη είναι και η ύπαρξη ειδικών διατάξεων για άτομα που κρίνεται ότι απειλούν τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια.
Η συμφωνία αναμένεται να πάρει και επίσημη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν τεθεί σε εφαρμογή, σύμφωνα με τις κοινοτικές διαδικασίες.
Οι προωθούμενοι κανόνες εντάσσονται στο πλαίσιο του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που πρόκειται να τεθεί σε ισχύ από τις 12 Ιουνίου 2026.
