Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος σήμερα, 31 Μαΐου, και το θέμα της διακοπής του καπνίσματος αποκτά νέα δυναμική. Για πολλούς καπνιστές, η μέρα ίσως μοιάζει με μία ακόμη Κυριακή, ωστόσο οι τελευταίες εξελίξεις φέρνουν τον κόσμο μπροστά σε μία ιστορική καμπή που μπορεί να αλλάξει οριστικά το μέλλον.
Η επιστημονική κοινότητα και οι νομοθέτες επιδιώκουν πλέον τη δημιουργία μιας «γενιάς χωρίς καπνό». Αυτό φαίνεται όλο και πιο εφικτό μετά τη συντριπτική απόφαση του βρετανικού κοινοβουλίου: όπως εξηγεί η Δρ. Σταματούλα Τσικρικά, επικεφαλής στον τομέα διακοπής καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, η φετινή χρονιά σηματοδοτεί μια σαρωτική αλλαγή. Με νομοθετική ρύθμιση-ορόσημο, η Βρετανία ανοίγει το δρόμο σε παγκόσμιο επίπεδο για την ενίσχυση των αντικαπνιστικών πολιτικών. Οι πολίτες που έχουν γεννηθεί από 1η Ιανουαρίου 2009 και έπειτα, δεν θα μπορούν ποτέ να αγοράσουν προϊόντα καπνού, ενώ το όριο ηλικίας πώλησης θα αυξάνεται ετησίως, αποκλείοντας σταδιακά τις νέες γενιές από τη νικοτίνη. Ταυτόχρονα, εισάγεται αυστηρότερο πλαίσιο για τις διαφημίσεις και την αδειοδότηση, αλλά και για το κάπνισμα και το άτμισμα σε δημόσιους χώρους.
Εκρηκτικοί αριθμοί και ανησυχητικές τάσεις
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ανά τον πλανήτη δηλώνουν καπνιστές, με το κάπνισμα να ευθύνεται για πάνω από 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, εκ των οποίων 1,6 εκατομμύρια αφορούν άτομα που δεν κάπνισαν ποτέ. Η γυναικεία χρήση αγγίζει έως και τα 224 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ τα μεγαλύτερα ποσοστά στις έφηβες εντοπίζονται στην Ευρώπη, με 62 εκατομμύρια να εκτιμώνται ως χρήστριες.
Το πρόβλημα με τα νέα καπνικά προϊόντα
Συναγερμό προκαλεί και η ευρεία διάδοση των νέων μορφών καπνού· 40 εκατομμύρια παιδιά 13-15 ετών χρησιμοποιούν τουλάχιστον ένα είδος καπνικού προϊόντος, και 15 εκατομμύρια εφήβοι ήδη κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, σύμφωνα με την κ. Τσικρικά. Τα παιδιά έχουν εννέα φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εθισμού σε σχέση με τους ενήλικες. Το φετινό μήνυμα του ΠΟΥ είναι ξεκάθαρο: «Να αποκαλυφθεί η μαγεία του τσιγάρου, να καταπολεμηθεί ο εθισμός στη νικοτίνη».
Οι καπνοβιομηχανίες επικεντρώνονται πλέον στους ανηλίκους –ειδικά μέσω ελκυστικών συσκευασιών, γεύσεων-παγίδων και κοινωνικών δικτύων. Περισσότερες από 16.000 γεύσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων διατίθενται σήμερα, γεγονός που λειτουργεί ως δούρειος ίππος για την προσέλκυση νεαρών χρηστών.
Αλλαγές στο προφίλ του καπνιστή και νέες προκλήσεις
Η εικόνα του καπνιστή έχει εξελιχθεί: πλέον περιλαμβάνει τόσο «παραδοσιακούς» καπνιστές όσο και νεότερους ατμιστές ή «dual users», εκείνους που συνδυάζουν κλασικά και ηλεκτρονικά προϊόντα, καθώς και χρήστες φακελίσκων νικοτίνης ή ναργιλέ. Ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζεται εξατομικευμένη συμβουλευτική για κάθε προφίλ.
Πολιτικές πρόληψης με διάρκεια
Το στοχευμένο και διαρκές πρόγραμμα πρόληψης και ενημέρωσης, μαζί με εύκολη πρόσβαση σε ιατρεία διακοπής καπνίσματος, είναι απαραίτητα. Η εφαρμογή ολοκληρωμένης αντικαπνιστικής στρατηγικής και αυστηρού ελέγχου σε όλη την Ευρώπη αποτελεί βασικό εργαλείο ενάντια στη διάδοση καπνικών προϊόντων στους νέους. Οι σύγχρονες προκλήσεις απαιτούν συνεχή εκπαίδευση, ανεξάρτητη έρευνα και νομοθετική συμμόρφωση ώστε το όραμα για μια εντελώς ελεύθερη από καπνό γενιά να γίνει πραγματικότητα.
