Ντόναλντ Τραμπ, πρόεδρος των ΗΠΑ, προχώρησε σε ηχηρές δηλώσεις την Κυριακή, ξεκαθαρίζοντας πως οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαπραγμάτευσης και δεν πρόκειται να βιαστεί να την ολοκληρώσει χωρίς τα απαραίτητα οφέλη για τη χώρα του.
Σε ανάρτηση του στην Truth Social, ο Τραμπ επισήμανε με έντονο τρόπο ότι, αν φτάσει σε συμφωνία, αυτή θα είναι «αληθινή και δίκαιη» – σε αντίθεση με τη συμφωνία Ομπάμα, η οποία σύμφωνα με τον ίδιο, διευκόλυνε το Ιράν βοηθώντας το οικονομικά και ανοίγοντας το δρόμο του προς τα πυρηνικά. Ο Αμερικανός πρόεδρος υπογράμμισε επίσης πως «οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν καν ολοκληρωθεί» και ζήτησε από το κοινό να αγνοεί όσους επικρίνουν χωρίς να γνωρίζουν τα δεδομένα.
Σε επιπλέον δημόσια τοποθέτησή του, ο Τραμπ διαμήνυσε ότι οι αμερικανικές κυρώσεις στα ιρανικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ θα διατηρηθούν αν δεν υπάρξει σαφής υπογεγραμμένη συμφωνία, καλώντας και τις δύο πλευρές να χειριστούν προσεκτικά το θέμα. Το Ιράν, μέσω του πρακτορείου Tasnim, απάντησε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να μπλοκάρουν βασικά σημεία της διαπραγμάτευσης, ειδικά τη διάθεση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Μόλις μία ημέρα πριν, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι δύο χώρες έχουν πλησιάσει σε ένα σημαντικό προσχέδιο συμφωνίας, που αν επιτευχθεί, θα ξανανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, έναν κομβικό δίαυλο για το παγκόσμιο πετρέλαιο. Το κύμα ανησυχίας στις ΗΠΑ λόγω της ενεργειακής κρίσης έχει επηρεάσει το πολιτικό σκηνικό και πιέζει υπέρ της εξεύρεσης λύσης.
Εύθραυστη ειρήνη επικρατεί από τις αρχές Απριλίου, όμως σημαντικές διαφορές παραμένουν, όπως το θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, οι συγκρούσεις στο Λίβανο με τη Χεζμπολάχ και κυρίως οι απαιτήσεις της Τεχεράνης για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων από πετρελαϊκά έσοδα που μένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Το σχέδιο της νέας συμφωνίας
Όπως αποκάλυψε υψηλόβαθμος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ στο Reuters, το Ιράν έχει δεχτεί κατ’ αρχήν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, αν οι ΗΠΑ άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και η Τεχεράνη περιορίσει το εμπλουτισμένο ουράνιο. Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό επιτελείο περιμένει πρώτα το ασφαλές άνοιγμα του διαύλου και στη συνέχεια θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για τον τελικό πυρηνικό περιορισμό, πάντα υπό την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – χωρίς ωστόσο επίσημη επιβεβαίωση από το Ιράν.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες πάνω στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα φαίνεται να χρειάζονται περισσότερο χρόνο, αφού αμερικανοί αξιωματούχοι απορρίπτουν τους ισχυρισμούς για παρατεταμένη απροθυμία του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν βασικά ζητήματα πρακτικής υφής. Από ιρανικής πλευράς, θεωρείται πιθανό ότι μελλοντικά μπορεί να βρεθεί φόρμουλα επιτήρησης και αραίωσης του εμπλουτισμένου υλικού υπό έλεγχο ΟΗΕ – με το Ιράν να υπερασπίζεται το δικαίωμα στην ειρηνική χρήση ουρανίου.
Η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ και οι διεθνείς ανησυχίες
Σύννεφα διαφαίνονται και στο ποιος θα έχει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αφού ο Ιρανός σύμβουλος του Χαμενεΐ απαιτεί να διατηρήσει η Τεχεράνη το απόλυτο δικαίωμά της στη διοίκηση της διέλευσης – με τους Φρουρούς της Επανάστασης να επιβεβαιώνουν πρακτικά πολύ χαμηλότερη κίνηση σε σχέση με πριν από την κρίση.
Η εξεύρεση μιας ισχυρής συμφωνίας αναμένεται να προσφέρει ανάσα στις διεθνείς αγορές και στην ενεργειακή κρίση, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν πως η πλήρης αποκατάσταση των μεταφορών μέσω των Στενών ίσως απαιτήσει μέχρι και το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
