Σάλο έχει προκαλέσει η απόφαση του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος διέταξε προσωπικά τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί να ξεκινήσει αμέσως διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι πρώτες συναντήσεις αναμένονται να πραγματοποιηθούν ήδη την Παρασκευή στην Τουρκία.
Ο Πεζεσκιάν υπογράμμισε πως οι συνομιλίες θα διεξαχθούν μόνο αν επικρατήσει ήρεμο κλίμα, χωρίς πιέσεις και ακραίες αιτήσεις, πάντα με σεβασμό στα εθνικά συμφέροντα του Ιράν. Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αισιόδοξος πως οι δύο χώρες ίσως οδηγηθούν σε συμφωνία, έπειτα από μια έντονη περίοδο εντάσεων και απειλών εκατέρωθεν.
Σύμφωνα με πηγή αραβικής χώρας, αυτές οι συζητήσεις κατέστη δυνατές χάρη στη διπλωματική παρέμβαση της Αιγύπτου, του Κατάρ, του Ομάν και της Τουρκίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη διαπραγματεύσεων στις 6 Φεβρουαρίου στην Άγκυρα. Από την ιρανική πλευρά το Ιράν θα εκπροσωπήσει ο Αμπάς Αραγτσί, ενώ τις ΗΠΑ ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ.
Η Τεχεράνη βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση από τις αρχές Ιανουαρίου, μετά τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων εναντίον της κυβέρνησης. Παρά την έντονη κινητικότητα στον Περσικό Κόλπο και τις πολεμικές δηλώσεις των προηγούμενων εβδομάδων, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή πως εύχεται να φτάσει σε ιστορική συμφωνία με το Ιράν.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, αποκάλυψε πως γίνεται ήδη ανταλλαγή απόψεων με ενδιάμεσες χώρες, προκειμένου να καθοριστούν οι λεπτομέρειες κάθε σταδίου της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ενώ τονίζεται ότι έχουν προηγηθεί συζητήσεις και με Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Ιορδανία για τη διαμόρφωση θετικού περιβάλλοντος.
Ιδιαίτερο βάρος έχει, για τη Δύση, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με ευρωπαϊκές και αμερικανικές αρχές να κατηγορούν ανοιχτά την Τεχεράνη πως επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων – κάτι που το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά. Οι προηγούμενες διαβουλεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν την άνοιξη του 2025 σταμάτησαν λόγω διαφωνιών πάνω στο ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου. Η Ουάσιγκτον επιμένει στην ολοκληρωτική διακοπή του εμπλουτισμού, ενώ το Ιράν τονίζει ότι δικαιούται ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας βάσει NPT.
«Ο πρόεδρος Τραμπ λέει ‘όχι’ στα πυρηνικά όπλα και εξαρχής συμφωνούμε απόλυτα σε αυτό. Φυσικά, αναμένουμε επίσης την άμεση κατάργηση των κυρώσεων. Έτσι, μια συμφωνία είναι απολύτως εφικτή – δεν μιλάμε για ουτοπία», τόνισε ο Αραγτσί στο CNN. Ωστόσο, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει πως δεν δέχεται καμία συζήτηση για τα αμυντικά και βαλλιστικά της συστήματα.
Το Ιράν είχε συμφωνήσει το 2015 να περιορίσει δραστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα, όμως οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 2018, επί της τότε προεδρίας Τραμπ, τινάζοντας στον αέρα τη συμφωνία. Πλέον, με την πρόσφατη εξέλιξη, ολόκληρη η περιοχή παρακολουθεί με αγωνία τις επόμενες κινήσεις.
