Τι συμβαίνει όταν κάποιος φεύγει από τη ζωή χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη και δίχως να υπάρχουν συγγενείς που δικαιούνται να κληρονομήσουν την περιουσία του; Αυτό το ζήτημα διέπεται από τον Κώδικα Κληρονομικού Δικαίου, ο οποίος θέτει σαφείς κανόνες διαδοχής.
Στην Ελλάδα, η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη οργανώνεται σε διαδοχικές «τάξεις», με πρώτη προτεραιότητα στους πιο άμεσους συγγενείς. Όσο πιο κοντινός ο συγγενικός δεσμός, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να κληρονομήσει κανείς.
Αν δεν υπάρχει κανένας συγγενής που να δικαιούται κληρονομιά με βάση τις τάξεις του νόμου, τότε το Ελληνικό Δημόσιο γίνεται αυτόματα ο τελικός αποδέκτης της περιουσίας, πάντα με το ευεργέτημα της απογραφής.
Σύμφωνα με την Ελένη Κοντογεώργου, Πρόεδρο του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών-Πειραιώς-Αιγαίου-Δωδεκανήσου, στην πρώτη τάξη δικαιούνται να κληρονομήσουν η σύζυγος και τα παιδιά. Η σύζυγος κληρονομεί το 1/4 της περιουσίας (το οποίο σύντομα μπορεί να αυξηθεί σε 1/3 αν υπάρχει μόνο ένα παιδί), ενώ τα υπόλοιπα 3/4 διαμοιράζονται στα παιδιά. Εάν κάποιο παιδί έχει ήδη αποβιώσει, το μερίδιό του περνά στους απογόνους του.
Στη δεύτερη τάξη κληροδότησης, περιλαμβάνονται οι γονείς, αδέλφια, ανιψιά και ανίψια. Εάν δεν υπάρχουν παιδιά, η περιουσία μοιράζεται ανάμεσα σε αυτούς και τη σύζυγο, η οποία παίρνει το 1/2.
Εάν δεν υπάρχει κανένας συγγενής από αυτές τις τάξεις, σειρά έχουν οι παππούδες και γιαγιάδες (3η τάξη), ενώ στη συνέχεια έρχονται οι προπαππούδες και προγιαγιάδες (4η τάξη).
Όταν ούτε οι παραπάνω συγγενείς υπάρχουν, τότε η περιουσία μεταβιβάζεται στον επιζώντα σύζυγο ως μοναδικό κληρονόμο (5η τάξη). Ο επιζών παίρνει επιπλέον τα προσωπικά αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν μαζί. Τη θέση της/του συζύγου μπορεί να λάβει και ο/η σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών, εκτός αν είχε προηγηθεί αίτηση διαζυγίου.
Τελικά, αν δεν υπάρχει κανένας από τους παραπάνω, το Ελληνικό Δημόσιο αναλαμβάνει ως τελευταίος νόμιμος κληρονόμος. Όλα λοιπόν αποδεικνύουν πως το θέμα της κληρονομίας χωρίς διαθήκη κρύβει πολλές εκπλήξεις για την τύχη της περιουσίας – αρκεί μια απουσία συγγενών για να περάσει στο κράτος!
