Σημαντική αναβάθμιση στην προστασία των συζύγων και συντρόφων φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, που αλλάζει ριζικά το τοπίο στη διαδοχή μετά από απώλεια. Με τις νέες διατάξεις, αυξάνεται το ποσοστό της κληρονομιάς υπέρ του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου, προσφέροντας μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια σε όσους μένουν πίσω, είτε πρόκειται για παντρεμένα ζευγάρια, είτε για όσους έχουν υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος μεγαλώνει από το παραδοσιακό 25% σε 33,3% της περιουσίας, όταν η οικογένεια έχει μόνο ένα παιδί. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό για τον σύζυγο διατηρείται στο 25%. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος προηγείται στα κληρονομικά δικαιώματα έναντι των γονέων του εκλιπόντος και άλλων συγγενών πρώτου ή δεύτερου βαθμού.
Ριζοσπαστικές αλλαγές έρχονται όμως και για τα ζευγάρια που επιλέγουν την ελεύθερη συμβίωση χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Το νέο πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση και να ψηφιστεί εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, αναγνωρίζει για πρώτη φορά κληρονομικά δικαιώματα στους συντρόφους ελεύθερης συμβίωσης, υπό την αυστηρή προϋπόθεση της τριετούς κοινής ζωής.
Με βάση τις μεταρρυθμίσεις, ο/η σύντροφος διατηρεί το δικαίωμα να παραμείνει στην κοινή κατοικία για τουλάχιστον ένα χρόνο μετά τον θάνατο, ενώ εάν είχαν συμβιώσει για τρία χρόνια, αποκτά και κληρονομικό μερίδιο, εντασσόμενος στην πέμπτη τάξη διαδοχής – εφόσον δεν υπάρχουν στενοί συγγενείς. Εάν υπάρχουν παιδιά του εκλιπόντος, ο επιζών σύντροφος διατηρεί οικοσκευή και κατοικία για ένα έτος και, αν είχε βοηθήσει ουσιαστικά στη διάρκεια της συμβίωσης, δικαιούται και χρηματική αποζημίωση.
Κομβικής σημασίας είναι δύο προθεσμίες: το διάστημα της τριετούς συμβίωσης για την αναγνώριση δικαιωμάτων και η τετράμηνη προθεσμία μετά τον θάνατο όπου ο σύντροφος μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη για τη διαπίστωση των προϋποθέσεων. Το νέο κληρονομικό δίκαιο, υπό την εποπτεία του καθηγητή Αποστόλου Γεωργιάδη, φιλοδοξεί να καλύψει τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και να αναγνωρίσει όλες τις μορφές συντροφικότητας, ξαναγράφοντας τους κανόνες προστασίας των οικογενειών.
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο κοινωνικό πρόσημο του νομοσχεδίου, καθώς θωρακίζει τα δικαιώματα όσων ζουν μαζί χωρίς τυπικούς δεσμούς, προστατεύοντας χιλιάδες άτομα από αδικίες και ανασφάλεια.
