Μια ιστορική στροφή βιώνει η Ελλάδα, καθώς σύμφωνα με τη μεγάλη έρευνα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), καταγράφεται αλματώδης αύξηση του αριθμού των Ελλήνων που επιστρέφουν στην πατρίδα έπειτα από πολυετή παραμονή στο εξωτερικό. Τα συμπεράσματα της έκθεσης – που παρουσιάστηκε στις 3 Ιουλίου 2026 από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Συντονισμού της κυβέρνησης – προκαλούν αίσθηση.
Η ετήσια εικόνα άλλαξε μετά το 2024, όταν για πρώτη φορά οι επιστροφές ξεπέρασαν τις αποχωρήσεις, σηματοδοτώντας το τέλος του brain drain και την απαρχή μιας νέας φάσης, όπου η Ελλάδα μετατρέπεται σταδιακά σε πόλο έλξης για τους δικούς της ανθρώπους. Από το 2010 ως σήμερα, 6 στους 10 που έφυγαν έχουν ήδη γυρίσει, ενώ μόνο τη διετία 2023-2024, γύρισαν 98.000 και έφυγαν μόλις 69.000.
Αποκαλυπτικά στοιχεία της μελέτης
- Από το 2021 παρατηρείται συνεχώς αυξανόμενη επιστροφή των Ελλήνων.
- Το 2023 υπήρξε σημείο αναφοράς, αφού για πρώτη φορά από το ξέσπασμα της κρίσης του 2009, η φυγή μετατράπηκε σε ρεύμα επιστροφής.
- Η Ελλάδα κατέχει την 4η θέση σε επιστροφές πολιτών μεταξύ των κρατών-μελών του ΟΟΣΑ.
- Οι νεοεισερχόμενοι επαναπατρισθέντες είναι κατά βάση νέοι και με πανεπιστημιακές σπουδές.
- Την τελευταία δεκαετία διαφαίνεται μια εξωστρεφής προσέγγιση στη σχέση με τη διασπορά, με αξιοποίηση του ελληνικού δικτύου στο εξωτερικό.
- Το 93% των μεταναστών διαβιοί σε λίγες χώρες (Γερμανία, ΗΠΑ, Αυστραλία, ΗΒ, Καναδάς).
- Η ελληνική μετανάστευση ακολουθεί πλέον ευρωπαϊκά πρότυπα κινητικότητας.
- Οι πολιτικές εστιάζουν στην ενίσχυση των επιστροφών με βάση ηλικία, επαγγελματικό προφίλ και σύνδεση με την Ελλάδα.
- Στόχος τώρα είναι η δομική διαχείριση του φαινομένου και η δημιουργία ισχυρών δεσμών με το εξωτερικό.
- Η διασπορά συμμετέχει πλέον ενεργά στη μεταφορά τεχνογνωσίας, mentoring και εκταμίευση επενδύσεων σε ελληνικές επιχειρήσεις.
- Χρειάζονται fast-track διαδικασίες επανένταξης, περισσότερη διαφάνεια και υποστήριξη στους επιστρέφοντες με κίνητρα για καριέρα και επιχειρηματικότητα.
Το αισιόδοξο μεταναστευτικό ισοζύγιο, με επιστροφή εξειδικευμένων επιστημόνων και συμβολή της διεθνοποίησης των ΑΕΙ, αναδεικνύει ως βασική πρόκληση την περαιτέρω ψηφιοποίηση των δομών, αλλά και την ενίσχυση της επαφής του ανθρώπινου δυναμικού της Ελλάδας με το εξωτερικό.
Η αναλυτική αυτή μελέτη, αξιοποιώντας δεδομένα από τους μεγαλύτερους διεθνείς και εθνικούς φορείς όπως ο ΟΟΣΑ, ο ΟΗΕ, η Eurostat και η ΕΛΣΤΑΤ, προσφέρει ένα αξιόπιστο εργαλείο για τη χάραξη στρατηγικής προσέγγισης και επανασύνδεσης της χώρας με τις Ελληνίδες και τους Έλληνες του κόσμου.
