Σε μια εξέλιξη που προκαλεί αναταράξεις στην αμερικανική πολιτική σκηνή, οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν σημαντικά στην επίτευξη συμφωνίας που θυμίζει σε πολλά εκείνη που είχε υπογράψει ο Μπαράκ Ομπάμα για τα πυρηνικά του Ιράν. Παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απορρίψει στο παρελθόν τη συγκεκριμένη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την ως «καταστροφή», τώρα οι εξελίξεις οδηγούν στην επιστροφή βασικών όρων που είχαν τότε εφαρμοστεί.
Σύμφωνα με έκθεση της Washington Post, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ανακοίνωσε πως η Τεχεράνη συμφώνησε να επιτρέψει ξανά τη διεξαγωγή διεθνών ελέγχων στις πυρηνικές της εγκαταστάσεις. Πρόκειται για έναν από τους θεμέλιους μηχανισμούς επιτήρησης που προέβλεπε το Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) το 2015, όταν πρόεδρος ήταν ο Ομπάμα και οι έλεγχοι θεωρούνταν κεντρικό εργαλείο για την παγκόσμια ασφάλεια.
Θυμίζουμε ότι το 2018, ο Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ μονομερώς από το JCPOA, καταγγέλλοντας τη συμφωνία ως εντελώς ανεπαρκή. Ωστόσο, μετά τη στρατιωτική ένταση και την αποκατάσταση μιας εύθραυστης κατάπαυσης πυρός την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον διατεθειμένη να επανέλθει στους βασικούς πυλώνες της συμφωνίας Ομπάμα.
«Αυτή είναι μια ιστορική στιγμή για τον αμερικανικό λαό και ανοίγει τον δρόμο για οριστική διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Βανς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συνεργάζονται στενά, με τη διαμεσολάβηση κρατών όπως το Κατάρ και το Πακιστάν, επιδιώκοντας την οριστική ειρήνη στην περιοχή.
Πολιτικές εντάσεις για τη μεγάλη στροφή Τραμπ
Παράλληλα, η επιστροφή των διεθνών επιθεωρητών –που αποτελούσε βασικό σημείο της συμφωνίας Ομπάμα– δημιουργεί ήδη έντονες συζητήσεις στην Ουάσιγκτον, καθώς για χρόνια ο Τραμπ μιλούσε με σκληρά λόγια και χαρακτήριζε αυτή τη συμφωνία ως «μία από τις χειρότερες που υπογράφτηκαν ποτέ». Μετά το 2018, το Ιράν είχε περιορίσει δραστικά τη συνεργασία με το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, ενώ από τον Ιούνιο του 2025 όλα τα ελεγκτικά δικαιώματα είχαν ανασταλεί στις περιοχές που χτυπήθηκαν από Αμερικανούς και Ισραηλινούς.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, θα υπάρξει περίοδος 60 ημερών για τη διευθέτηση καίριων ζητημάτων, όπως τα πυρηνικά αποθέματα του Ιράν και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – ένα σημείο νευραλγικής σημασίας για τις μεταφορές ενέργειας σε ολόκληρο τον κόσμο. Από την άλλη, το Ισραήλ δηλώνει επιφυλακτικό, επιμένοντας μέσω εκπροσώπων του ότι «δεν μπορεί να υπάρξει εμπιστοσύνη στο ιρανικό καθεστώς».
Η διπλωματία εστιάζει στη σταθερότητα
Επιτυχία σημειώθηκε και στις τεχνικές συνομιλίες μεταξύ αντιπροσωπειών των ΗΠΑ και του Ιράν στην Ελβετία, με τον αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γαριμπαμπαντί να αναφέρει πως ήδη λειτουργούν τέσσερις ειδικές ομάδες εργασίας για την επίλυση των σημαντικότερων ζητημάτων: άρση κυρώσεων, διαχείριση του πυρηνικού προγράμματος, ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη, καθώς και διασφάλιση της εφαρμογής των συμφωνημένων όρων.
Ο Γαριμπαμπαντί επεσήμανε επίσης ότι η επόμενη φάση των συνομιλιών θα γίνει υπό υψηλόβαθμη επίβλεψη με τη συμμετοχή προέδρων και πρωθυπουργών των εμπλεκόμενων χωρών.
Ανοιχτά μέτωπα για τα Στενά του Ορμούζ
Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, επανέλαβε πως το Ιράν σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ενώ υπογράμμισε ότι οι διεθνείς κανόνες θα τηρούνται, αλλά η χώρα του θα έχει τον πρώτο λόγο στη διαχείριση της πολύτιμης αυτής θαλάσσιας διόδου.
Οι εξελίξεις αποκαλύπτουν ότι μετά από χρόνια αντιπαραθέσεων και σκληρών χαρακτηρισμών, οι αμερικανικές διπλωματικές επιλογές επιστρέφουν σε έναν γνώριμο δρόμο, προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις τόσο εντός όσο και εκτός ΗΠΑ.
