Μία ανήλικη influencer παρουσιάζει ζωντανά στο TikTok πώς εφαρμόζει βήμα-βήμα μια πληθώρα καλλυντικών προϊόντων, ολοκληρώνοντας τη ρουτίνα της σε λιγότερο από έξι λεπτά. Μέχρι να τελειώσει, το πρόσωπό της εμφανίζει σημάδια έντονου ερεθισμού, με εμφανή τα συμπτώματα που περιγράφουν οι δερματολόγοι ως σοβαρή δερματική αντίδραση. Και το πιο σοκαριστικό; Το κορίτσι βρίσκεται ανάμεσα στα 9 και τα 13 χρόνια ζωής της.
Πριν από μερικά χρόνια, τα περισσότερα κορίτσια ξεκινούσαν τη σχέση τους με τα καλλυντικά με ένα απλό lip gloss ή μία βασική κρέμα ενυδάτωσης. Σήμερα, όμως, παιδιά από 9 έως 10 ετών γνωρίζουν για το υαλουρονικό οξύ, τη νιασιναμίδη, τη ρετινόλη και όξινα συστατικά απολέπισης. Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το φαινόμενο της cosmeticorexia, μιας αυξανόμενης εμμονής με την τελειότητα στην εμφάνιση μέσα από πολυσύνθετες skincare ρουτίνες.
Η cosmeticorexia δεν έχει ακόμη ιατρικά χαρακτηριστεί ως πάθηση, ωστόσο κερδίζει έδαφος στην ερευνητική κοινότητα ώστε να περιγράψει ένα πρόβλημα που θερίζει κυρίως τα κορίτσια της Generation Alpha και της Gen Z.
Η ραγδαία εξάπλωση του φαινομένου συνδέεται άμεσα με τα social media. Στο TikTok και το Instagram, εκατομμύρια χρήστες παρουσιάζουν σύνθετα προγράμματα περιποίησης, δοκιμάζοντας ένα σωρό προϊόντα, παρουσιάζοντας θαυμαστά αποτελέσματα και υπόσχονται λάμψη και τέλεια επιδερμίδα στους ακόλουθούς τους. Το ανησυχητικό είναι πως το κοινό και οι δημιουργοί, όχι απλώς γίνονται όλο και νεότεροι, αλλά συχνά δεν κατανοούν τους κινδύνους τέτοιων πρακτικών σε παιδικό δέρμα.
Τα «anti-aging παιδιά» και οι κίνδυνοι για την υγεία
Οι δερματολόγοι προειδοποιούν: η χρήση ισχυρών δραστικών συστατικών από μικρά παιδιά εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους όπως ερεθισμούς, αλλεργικές αντιδράσεις, ξηρότητα και φαινόμενα που αποδυναμώνουν τον φυσικό δερματικό φραγμό. Τα viral προϊόντα περιέχουν ουσίες σχεδιασμένες για ενήλικες και για ώριμο δέρμα – όχι για τα παιδιά. Παρόλα αυτά, η μανία για πρόληψη της γήρανσης ξεσπά σε ηλικίες που μόλις τώρα εγκαταλείπουν την παιδική αθωότητα.
Μελέτη από το Northwestern Medicine και το Feinberg School of Medicine της ίδιο πανεπιστημίου, με επικεφαλής τη δερματολόγο Dr Molly Hales, αποκάλυψε:
- Η μέση ρουτίνα περιλάμβανε έξι διαφορετικά προϊόντα, με κάποιες influencer να φτάνουν ακόμα και τα 12.
- Το μηνιαίο κόστος καλλυντικών ξεπερνούσε τα 168 δολάρια κατά μέσο όρο, με ακραίες περιπτώσεις να αγγίζουν τα 500 δολάρια!
- Μόλις το 26% των βίντεο ανέφεραν αντηλιακό, παρότι θεωρείται το πιο απαραίτητο προϊόν για την υγεία του δέρματος.
- Στα δημοφιλή clips εντοπίστηκαν κατά μέσο όρο 11 ερεθιστικά συστατικά ανά skincare routine, αυξάνοντας το ρίσκο για καύσο, ερυθρότητα, φωτοευαισθησία και αλλεργίες.
- Πολλά κορίτσια, ακόμη και 7 ετών, παρουσιάζονται ως δημιουργοί περιεχομένου που μοιράζονται τις beauty ρουτίνες τους.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η χρήση ρετινόλης, οξέων απολέπισης και δυνατών αρωματικών, τα οποία δεν ενδείκνυνται για νεανικές επιδερμίδες. Μάλιστα, στην Καλιφόρνια έχει ανοίξει ακόμη και η συζήτηση για περιορισμούς στην πώληση ορισμένων καλλυντικών σε ανηλίκους.
Το βαθύτερο ψυχολογικό αποτύπωμα της εφηβικής πίεσης
Το φαινόμενο cosmeticorexia δεν αφορά μόνο την εμμονή με την εμφάνιση – αντανακλά μια βαθύτερη ψυχολογική πίεση που βιώνουν τα παιδιά για να φαίνονται όμορφα, αψεγάδιαστα και “τέλεια” στα social media. Η συνεχής επαφή με φίλτρα και εξωραϊσμένες εικόνες δημιουργεί μη ρεαλιστικά πρότυπα, με πολλά παιδιά να βλέπουν το πρόσωπό τους σαν «έργο υπό κατασκευή» και να νιώθουν μειωμένη αυτοεκτίμηση, αυξημένο άγχος και την ανάγκη αποδοχής μέσω των likes και των views.
Η νέα εποχή «αντιγήρανσης» ξεκινά, δυστυχώς, πριν καν ολοκληρωθεί η παιδική ηλικία. Αποτελεί αφορμή για προβληματισμό σχετικά με το καλούπι ομορφιάς που προβάλλει η κοινωνία μας στις νεότερες γενιές – αλλά και το ρόλο που καλούνται να αναλάβουν οι γονείς και οι παιδαγωγοί για την προστασία των παιδιών.
