Καθημερινά, πλατφόρμες όπως το TikTok, το YouTube και το Instagram κατακλύζονται από βίντεο που παρουσιάζουν ψεύτικες ιστορίες ανθρώπων – συχνά με αναπηρίες, ηλικιωμένων ή έγχρωμων ατόμων – που υποτίθεται ότι δημιουργούν και πωλούν χειροποίητα αντικείμενα όπως λάμπες, τσάντες ή κεραμικά. Αυτά τα βίντεο, όμως, στην πραγματικότητα φτιάχνονται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με τελικό σκοπό την εκμετάλλευση των συναισθημάτων των χρηστών. Τα αφηγήματα βασίζονται στο αίσθημα λύπησης, προσπαθώντας να πείσουν τους θεατές να αγοράσουν προϊόντα – συχνά ανύπαρκτα ή αντιγραμμένα!
Ειδικοί και οργανώσεις προειδοποιούν έντονα πως τέτοιες πρακτικές ενισχύουν επικίνδυνα στερεότυπα και πλήττουν πραγματικούς δημιουργούς. Ο Νέιθαν Ρόου, εκπρόσωπος της Διεθνούς Οργάνωσης Συνδρόμου Down, τονίζει πως αυτού του είδους τα βίντεο χειραγωγούν το κοινό μέσω ψεύτικης συμπάθειας και υποβαθμίζουν τα επιτεύγματα όσων πραγματικά πασχίζουν. Συνήθως, οι σχετικοί λογαριασμοί οδηγούν σε αμφιβόλου αξιοπιστίας e-shops, όπου τα προϊόντα προωθούνται με πλαστές κριτικές ή έχουν κλαπεί από αυθεντικούς δημιουργούς με πρακτικές dropshipping.
Ο Ρόου αναφέρει πως τέτοια AI βίντεο όχι μόνο δυσφημούν τα άτομα με σύνδρομο Down, αλλά εκτοπίζουν τις αληθινές προσπάθειές τους και δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι δεν μπορούν να σταθούν αυτόνομα στον επαγγελματικό χώρο.
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Στο παρελθόν, η οργάνωση είχε αναδείξει τη διασπορά deepfake και πορνογραφικού περιεχομένου με άτομα με σύνδρομο Down, που διέγραψε η Meta μόνο μετά από πιέσεις, ενώ ακόμα και τώρα πλατφόρμες όπως TikTok και YouTube αδυνατούν να αντιμετωπίσουν πλήρως το φαινόμενο, παρότι απαγορεύουν τέτοιας μορφής εξαπάτηση.
Ο ειδικός στην τεχνητή νοημοσύνη Τζέρεμι Καράσκο εξηγεί ότι η μαζική παραγωγή τέτοιων βίντεο και η δυσκολία εντοπισμού τους έχουν οδηγήσει στην εκτόξευση της παραπλάνησης. Χαρακτηριστικό είναι το ότι οι ίδιοι λογαριασμοί χρησιμοποιούν ψηφιακές περσόνες ηλικιωμένων για να πουλήσουν τα ίδια αμφισβητήσιμα προϊόντα.
Videos appearing to show people with Down syndrome and urging users to buy from their struggling businesses pull in millions of views — but many of them are AI-generated fakes. https://t.co/Ujp9a7nSyG pic.twitter.com/2W0B5378qG
— AFP News Agency (@AFP) June 18, 2026
