Το 2012 στο Αλεποχώρι, ένα γραφικό χωριό στον Κορινθιακό που ανήκει στον Δήμο Μεγαρέων, η παρουσία πολλών πινακίδων με τη φράση «Νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων» προκάλεσε μεγάλο προβληματισμό. Οι κάτοικοι που διατηρούσαν αυθαίρετα κτίσματα είχαν την «ευκαιρία» να απευθυνθούν σε ειδικούς, ώστε να νομιμοποιήσουν τα ακίνητά τους μέσω αμφίβολης διαδικασίας. Πίσω από τέτοιες πρακτικές, συχνά κρύβονται περίπλοκα δίκτυα και εκτεταμένες παρακάμψεις των νόμων, ιδιαίτερα με εμπλοκή πολεοδομικών υπηρεσιών που συχνά αποτελούν εστίες διαφθοράς στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1960 και μετά.
Η διαφθορά στις πολεοδομίες είναι ένα φαινόμενο με βαθιές ρίζες. Κυκλώματα που σχετίζονται με αυθαίρετα, οικοδομικές άδειες και αδιαφανείς εξυπηρετήσεις ανθούν, επωφελούμενα από τη μεγάλη αξία ακινήτων και τη δαιδαλώδη νομοθεσία. Τα πρόσφατα γεγονότα το αποδεικνύουν: κύκλωμα που εξαρθρώθηκε είχε καταφέρει να εγκαθιδρύσει σχέσεις με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αναλαμβάνοντας έκδοση αδειών και τακτοποιήσεις αυθαιρέτων με αντάλλαγμα αδρά ποσά. Στην κατοχή του εντοπίστηκαν περισσότερες από 330.000 ευρώ, ενώ σε βάρος των συλληφθέντων και των δεκάδων εμπλεκομένων ασκήθηκαν βαριές διώξεις.
Τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για το 2024 ξεδιπλώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Μόνο το 2024 τα καταγγελλόμενα περιστατικά για πολεοδομικές παραβάσεις ανήλθαν σε 123, σημειώνοντας αύξηση 32% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Στη διετία 2023-2024 αξιολογήθηκαν συνολικά 216 καταγγελίες και ερευνήθηκαν 76 υποθέσεις. Τα αιτία είναι γνωστά: από την πολυνομία και τις μεγάλες διακριτικές ευχέρειες στους υπαλλήλους, μέχρι την υψηλή πίεση που φέρνει η οικοδομική και τουριστική έκρηξη.
Η εμπειρία από άλλες δημόσιες υπηρεσίες δείχνει πως η μάχη κατά της διαπλοκής απαιτεί τόσο εκτεταμένη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, περιορισμό της ανθρώπινης μεσολάβησης, όσο και συνεχή εντατική διερεύνηση των κυκλωμάτων. Αυτό συναντά αντιδράσεις, καθώς απαιτεί ονοματοδοσία ευθυνών και άγγιγμα «ιερών αγελάδων» της ελληνικής διοίκησης και πολιτικής.
Είναι αναγκαίο να συνεχιστεί η κυβερνητική προσπάθεια για εξάλειψη της διαφθοράς, παρά το πολιτικό κόστος και τις απογοητεύσεις του παρελθόντος. Οι αλλαγές δεν είναι εύκολες ούτε δημοφιλείς, αλλά μοιάζουν πλέον μονόδρομος για να σταθεί το ελληνικό κράτος στα πόδια του. Διαφορετικά, θα κυριαρχεί η αμνησία ή η εθελούσια «λοβοτομή» μπροστά σε κρίσιμα μαθήματα όπως αυτά των γεγονότων του 2015, όταν ο ενθουσιασμός διαδέχτηκε σκληρή πραγματικότητα και πολιτικά αδιέξοδα.
