Σε μια εποχή συνεχών συγκρούσεων και αποξένωσης, η Παυλίνα Βαγιωνή επιλέγει να προσεγγίσει τη σύγχρονη τέχνη με έναν εντελώς ξεχωριστό τρόπο. Στη 61η Μπιενάλε της Βενετίας, απέναντι από την κεντρική είσοδο της θρυλικής έκθεσης Αρσενάλε, η ίδια παρουσιάζει μια εμπειρία που προκαλεί βαθιά συναισθήματα και σπάει κάθε προκατάληψη για το τι μπορεί να βιώσει κανείς μέσα από την τέχνη. Το εγχείρημα έχει τίτλο «Οικείωσις» και επιμέλεια της δρος Λόρα Ογκούστα.
Εμπνευσμένη από τη φιλοσοφία των προσωκρατικών και των Στωικών, αλλά και από τον ήχο, τη μουσική και τη σωματική συμμετοχή, η διεπιστημονική δημιουργός – που ζει ανάμεσα σε Ελλάδα και ΗΠΑ – διαμορφώνει ένα πολυαισθητηριακό ταξίδι, το οποίο αποτελεί και το πρώτο διεθνές project του ιδρύματος «Ελληνική Διασπορά». Από το αίσθημα της απομόνωσης (Νείκος) ως την ενότητα (Φιλότητα), η έκθεση εξετάζει τι σημαίνει να μοιράζεσαι πραγματικά μια εμπειρία με άλλους.
Η καλλιτέχνις υποστηρίζει πως δεν έχουμε χάσει τη δυνατότητα να νιώθουμε μέρος ενός κοινού κόσμου, απλώς την παραμελούμε σε έναν πολιτισμό που μας πιέζει να αυτοπροσδιοριζόμαστε διαρκώς. Όμως υπάρχει πάντα ένας άλλος τρόπος να μοιραζόμαστε στιγμές με εντελώς αγνώστους – να αλληλεπιδράμε αθόρυβα, ουσιαστικά κι απλά. Το έργο της, μέσα σε ένα περιβάλλον σύγχρονων εντάσεων και αντιπαραθέσεων, προσφέρει στους επισκέπτες ένα καταφύγιο ηρεμίας και ανάκτησης της αληθινής ύπαρξής τους.
Η Βαγιωνή μετατρέπει τη σιωπή σε εργαλείο εγγύτητας: έξι άνθρωποι κάθονται σε εξάγωνη δημιουργία από καθρέφτες και ζεστές επιφάνειες αλατιού Ιμαλαΐων, βιώνοντας μαζί έναν μετασχηματισμό από την αμηχανία στη βαθιά σύνδεση. Μοναδική προϋπόθεση είναι η παρουσία – κανένα βλέμμα, καμία χειρονομία δεν είναι υποχρεωτική, ώστε ο καθένας να ανοιχτεί και να βιώσει την αλληλεπίδραση με το έργο και τους γύρω του.
Σύμφωνα με τη δημιουργό, η τέχνη δεν είναι ποτέ αυθύπαρκτη – πάντα «ολοκληρώνεται» όταν την αγγίζει ο κάθε θεατής. Είτε πρόκειται για το Νείκος, όπου κάθε επισκέπτης καθρεφτίζεται ως κομμάτια ενός συνόλου, είτε για τη Φιλότητα που ζωντανεύει με την παρουσία του σώματος – η εμπειρία είναι πάντοτε μοναδική και ανεπανάληπτη για κάθε άτομο.
Οι επισκέπτες κάθονται σε αλάτι Ιμαλαΐων, που εδώ λειτουργεί ως σύμβολο θεραπείας, διατήρησης και φθοράς. Σύμφωνα με την ίδια, αυτό το υλικό επιλέχθηκε γιατί κουβαλάει ένα πρωτογενές, αρχέγονο βάρος, ενώ φωτισμένο από μέσα θυμίζει την ασφάλεια της μήτρας. Καθώς περνούν οι μήνες, οι επιφάνειες αλατιού αλλάζουν μορφή από τα ίχνη όσων κάθισαν εκεί, παραπέμποντας στη μνήμη και το ίχνος που αφήνει η ανθρώπινη παρουσία.
Η τεχνολογία, σε αυτό το πλαίσιο, παίζει δευτερεύοντα ρόλο: γίνεται ένα μέσο που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά και όχι άλλο ένα εμπόδιο στη σύνδεση.
Απέναντι στο βαρύ πολιτικό κλίμα της φετινής Μπιενάλε, το έργο λειτουργεί σαν πνευματική όαση, προσφέροντας έναν δρόμο προς τη συμφιλίωση και τη ζεστασιά της ανθρώπινης συνύπαρξης. Η ίδια η καλλιτέχνις επιθυμεί οι επισκέπτες να φύγουν με το αίσθημα της ελαφρότητας και της χαράς – σαν την αθωότητα ενός παιδιού που γελά, αφήνοντας στο σώμα μια αίσθηση ηρεμίας και ανανέωσης.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Η έκθεση «Οικείωσις» της Παυλίνας Βαγιωνή φιλοξενείται στο Spazio Tana 2127/A, απέναντι από την είσοδο της Αρσενάλε στη Βενετία, από Τρίτη έως Κυριακή, 11:00–19:00, έως και τις 25 Οκτωβρίου.
