Τα έργα του Ρόμπερτ Κάπλαν όπως «Η εκδίκηση της γεωγραφίας» και «Έρημη χώρα, ένας κόσμος σε διαρκή κρίση» έχουν καθορίσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική, επηρεάζοντας ηγέτες από τις ΗΠΑ ως τις Βρυξέλλες. Ως κορυφαίος γεωπολιτικός αναλυτής, ο Κάπλαν υπογραμμίζει ότι σταθερές όπως ο χώρος και ο χρόνος υπερέχουν των ιδεολογικών αφηγήσεων, θέτοντας το πλαίσιο για το πώς ασκείται η ισχύς.
«Ζούμε το φαινόμενο της Παγκόσμιας Βαϊμάρης»
Σύμφωνα με τον Κάπλαν, ζούμε σε μια εποχή όπου τρεις κολοσσοί –Ρωσία, Κίνα και ΗΠΑ– βρίσκονται σε παρακμή. Η Ρωσία χάνει δύναμη, παρά την πολεμική της παρουσία στην Ουκρανία, και η Κίνα έχει κρυμμένες αδυναμίες λόγω του αυταρχικού της χαρακτήρα. Οι ΗΠΑ δεν διατηρούν πλέον το σταθερό κέντρο μεταξύ Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς, με τα άκρα να κυριαρχούν μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας, γεγονός που κατά τον ίδιο τις αποδυναμώνει σημαντικά.
Πόλεμος στην Ευρώπη; Ορατός αλλά διαφορετικός κίνδυνος
Ο Κάπλαν εκτιμά πως μια γενικευμένη ρωσική επίθεση στην Ευρώπη είναι απίθανη. Ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από έναν αποδυναμωμένο Πούτιν που μπορεί να χρησιμοποιήσει υβριδικές τακτικές – όπως κυβερνοεπιθέσεις – για να προκαλέσει σύγχυση και να δοκιμάσει τα όρια της Δυτικής συμμαχίας.
Η Ανάδυση της Παγκόσμιας Αστάθειας
Ενώ κάποιες θεωρίες μιλούν για ενίσχυση των μεσαίων δυνάμεων, ο Κάπλαν διαφωνεί, πιστεύοντας ότι οδηγούμαστε σε παρατεταμένη αναρχία και αβεβαιότητα επειδή πλέον οι σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων είναι εξαιρετικά ψυχρές. Η τεχνολογία, αν και ενώνει τις αγορές, συμβάλλει στην κλιμάκωση γεωπολιτικών κρίσεων παντού και μάλιστα με πρωτόγνωρη ταχύτητα.
Η Ψηφιακή Εποχή, τα Άκρα και η Πολιτική Ανισορροπία
Η μετάβαση στα social media έχει αποδυναμώσει την ουσιαστική ανάλυση και έχει ενισχύσει τον συναισθηματισμό, κάτι που –όπως τονίζει ο Κάπλαν– βλάπτει σοβαρά τις πολιτικές αποφάσεις για κράτη, πολέμους και ειρήνη.
Η Αμερικανική Ισχύς σε Πτώση και το Ιράν στον Προσκήνιο
Το ναυτικό έχει υπάρξει το μεγαλύτερο στρατηγικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ τα τελευταία πενήντα χρόνια, διασφαλίζοντας τη ροή του παγκόσμιου εμπορίου. Πλέον όμως, βασικά περάσματα όπως η Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή τα Στενά του Ορμούζ χάνονται το ένα μετά το άλλο, με το Ιράν να αναδύεται ως απρόβλεπτη και πιο πραγματιστική δύναμη. Η διαρκής αστάθεια στη Μέση Ανατολή απειλεί οποιαδήποτε προσπάθεια επίλυσης του Παλαιστινιακού.
Η Παγκόσμια Βαϊμάρη και το Αόρατο Όριο Κρίσης
Κάνοντας παραλληλισμούς με τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, ο Κάπλαν σημειώνει πως ο κόσμος μας μεταπήδησε σε διαδοχικές κρίσεις, με την τεχνολογία να συμπιέζει τις αποστάσεις και να καταργεί τα σύνορα. Αυτό το παγκόσμιο κλίμα αβεβαιότητας μπορεί να τερματιστεί μόνο μετά από μια τεράστια στρατιωτική αναμέτρηση, πιθανόν μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας – κάτι που προς το παρόν θεωρεί απίθανο.
Γιατί η Κρίση στο Ιράν Απειλεί την Παγκόσμια & Οικονομική Ισορροπία
Η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, με πιθανό αντίκτυπο στον αμερικανικό πληθωρισμό και στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές στην Αμερική. Ο Κάπλαν πιστεύει ότι ο Τραμπ είναι πιθανό να χάσει τόσο τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και τη Γερουσία, γεγονός που μπορεί για πρώτη φορά να οδηγήσει σε καθαίρεση Αμερικανού προέδρου.
Τάξη ή Ελευθερία; Το Μεγάλο Σύγχρονο Δίλημμα
«Χωρίς τάξη δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία», δηλώνει με έμφαση ο Κάπλαν, εξηγώντας πως η ελευθερία χάνει νόημα σε μια κοινωνία χάους. Παρά το γεγονός ότι στη Δύση ζούμε στην πιο ευημερούσα εποχή, η τεχνολογία δημιουργεί ανασφάλεια και άγχος, ενώ οι νέοι σήμερα δυσκολεύονται να πιστέψουν πως θα ξεπεράσουν σε ευημερία τους γονείς τους.
Ο Ερντογάν, οι Αναθεωρητισμοί και οι Λαϊκιστικές Προκλήσεις
Στην Τουρκία, ο Ερντογάν κινείται με σαφώς λαϊκιστική στρατηγική, προκαλώντας αλλαγές στο status quo και προσεγγίζοντας τα χαμηλότερα ένστικτα των πολιτών του. Με πρωτοβουλίες όπως η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, ο Τούρκος πρόεδρος επενδύει συστηματικά στη συσπείρωση της βάσης του μέσω συμβολικών πράξεων.
Η Ιστορία με το βλέμμα στο Μέλλον
Ο Ρόμπερτ Κάπλαν κλείνει επισημαίνοντας ότι ποτέ άλλοτε η τεχνολογία δεν είχε τόσο καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των λαών και της ιστορίας, προειδοποιώντας πως διανύουμε μια μεταβατική περίοδο γεμάτη ένταση, αβεβαιότητα και διαρκείς προκλήσεις.
