Σάλος στην Ευρώπη προκαλεί η πρωτοβουλία Γαλλίας και Γερμανίας, με τους Φρίντριχ Μερτς και Εμανουέλ Μακρόν να παρουσιάζουν μια ανατρεπτική πρόταση για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία. Το γαλλογερμανικό non-paper, σύμφωνα με διαρροές της Jutarnji list, φέρνει προτάσεις που θα αλλάξουν ριζικά τον τρόπο προσέγγισης των χωρών αυτών προς την ΕΕ, εγκαταλείποντας το παραδοσιακό μοντέλο άμεσης ένταξης.
Η νέα στρατηγική, κομμένη και ραμμένη στα δεδομένα της εποχής, κινείται στη λογική της σταδιακής ενσωμάτωσης: οι υποψήφιες χώρες και η Μολδαβία προτείνεται να συμμετέχουν ως παρατηρητές – χωρίς δικαίωμα ψήφου – σε ευρωπαϊκές συνόδους και όργανα. Παράλληλα, θα εντάσσονται τμηματικά στην ενιαία αγορά και θα ενισχύονται οικονομικά και θεσμικά ανάλογα με την πρόοδό τους.
Μεταξύ των καινοτόμων μέτρων περιλαμβάνεται η κατάργηση του roaming στα κινητά και η διευκόλυνση των μετακινήσεων στις συνοριακές διαβάσεις με τη δημιουργία «πράσινων λωρίδων». Επιπλέον, τα Δυτικά Βαλκάνια θα λαμβάνουν μέρος σε κρίσιμες συνεδριάσεις εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας – υπό τον αυστηρό όρο της απόλυτης συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ιδίως στο κεφάλαιο 31.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης αποτελεί η επέκταση της δωρεάν περιαγωγής στα Βαλκάνια, μια διαδικασία την οποία ήδη δρομολόγησε το Συμβούλιο της ΕΕ.
Το έγγραφο ξεκαθαρίζει πως αυτή η προσέγγιση δεν ακυρώνει τον στόχο της πλήρους ένταξης, αλλά σκοπεύει να επιταχύνει την πορεία προς αυτήν, προσφέροντας χειροπιαστά κίνητρα σε κάθε βήμα προόδου. Η ΕΕ πλέον καλείται να εξετάσει και να επίσημοποιήσει τις κυοφορούμενες αλλαγές, ενώ κάθε χώρα θα ωφελείται με διαφορετικό ρυθμό βάσει της δικής της διαπραγματευτικής ετοιμότητας.
Η ανταπόκριση υπήρξε άμεση: Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, χαιρέτισε θερμά τη νέα στρατηγική στη σύνοδο στο Τίβατ, κάνοντας σαφές πως η χώρα του μένει προσηλωμένη στο όραμα της πλήρους ένταξης στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να φέρουν νέα δεδομένα τόσο στις διαπραγματεύσεις διεύρυνσης όσο και στις ισορροπίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα: Θα γίνει πράξη η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τα Βαλκάνια ή θα προκύψουν απρόσμενα εμπόδια στην πορεία;
