Η περιοχή του Ζβέρνετς στην Αλβανία συγκλονίζεται από πρωτοφανή επεισόδια και η ατμόσφαιρα παραμένει εκρηκτική, μία μόλις μέρα μετά τη σφοδρή σύγκρουση μεταξύ αστυνομίας και κατοίκων κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας. Πολλοί τραυματίστηκαν, μεταξύ τους και ένας ομογενής Έλληνας, όταν πολίτες και περιβαλλοντικοί ακτιβιστές προσπάθησαν να σταματήσουν τα φιλόδοξα πλάνα για την κατασκευή πολυτελών τουριστικών θερέτρων στην ακτή – μια επένδυση που φέρει τη σφραγίδα του Τζάρεντ Κούσνερ και αποτελεί αντικείμενο πολιτικής διαμάχης στη χώρα.
Όλα ξεκίνησαν όταν έγινε γνωστό ότι η κυβέρνηση του Έντι Ράμα είχε δώσει το πράσινο φως στο project, μέσω του ειδικού καθεστώτος «στρατηγικού επενδυτή». Ο Τζάρεντ Κούσνερ, σύζυγος της Ιβάνκα Τραμπ, είχε ήδη οραματιστεί την μετατροπή του νησιού Σαζάν και της περιοχής του Ζβέρνετς σε προορισμούς παγκόσμιας εμβέλειας για τους super rich, με τη στήριξη της επενδυτικής του εταιρείας από το Μαϊάμι.
Η περιοχή Ζβέρνετς – Νάρτα αποτελεί μια οικολογικά προστατευόμενη ζώνη εξαιρετικής σημασίας, με σπάνια είδη υδρόβιων πουλιών και φωλιές φλαμίνγκο. Η πιθανή ανέγερση resort προκάλεσε θύελλα – περιβαλλοντικές οργανώσεις εκπέμπουν SOS για τους κινδύνους σε έναν από τους τελευταίους παρθένους υγροβιότοπους της Μεσογείου.
Το έργο, ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, φέρεται να ξεκίνησε μετά την επίσκεψη του ζεύγους Κούσνερ – Τραμπ το καλοκαίρι του 2021, όταν συνάντησαν τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Έντι Ράμα. Η υλοποίησή του, όμως, επιταχύνθηκε το 2024 όταν η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε επίσημα την επένδυση, παρακάμπτοντας κάθε δημόσια διαβούλευση και, σύμφωνα με οργανώσεις, χωρίς επιστημονικές μελέτες για το περιβάλλον.
Οι σκηνές χάους στο Ζβέρνετς, με τραυματισμούς και κλιμάκωση της έντασης, έβαλαν την Αθήνα σε συναγερμό. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απαίτησε από τις αλβανικές αρχές διεξοδική έρευνα και απονομή ευθυνών για το περιστατικό με τον τραυματισμό του Έλληνα.
Το project αφορά τεράστιο τουριστικό και οικιστικό συγκρότημα στο Ζβέρνετς και τη λιμνοθάλασσα Νάρτα, υπό τη διαχείριση της εταιρείας Zvërnec South Adriatic Development. Μαζί, το νησί Σαζάν, για δεκαετίες στρατιωτική βάση, μετατρέπεται σε επίκεντρο μιας καινοφανούς αλλά αμφιλεγόμενης τουριστικής ανάπτυξης. Τα εν λόγω οικοσυστήματα, όπως το Karaburun-Sazan και το Divjakë-Karavasta, αποτελούν καταφύγιο απειλουμένων ειδών και κόμβο μεταναστευτικών πτηνών, με τη μεσογειακή φώκια να κινδυνεύει άμεσα.
Ωστόσο, οι εργασίες προχωρούν πυρετωδώς, χωρίς διαφάνεια και συμμετοχή των ντόπιων. Όλο και περισσότεροι Αλβανοί νιώθουν αποκλεισμένοι, διαπιστώνοντας πως οι φυσικές ομορφιές του τόπου τους κινδυνεύουν να μετατραπούν σε χώρους μόνο για τους λίγους και ισχυρούς. Ερωτήματα εγείρονται σχετικά με το κατά πόσο αυτός ο τύπος ανάπτυξης εξυπηρετεί την ευρύτερη κοινωνία ή μόνο τα συμφέροντα πολυεκατομμυριούχων.
Τα τραγικά γεγονότα στο Ζβέρνετς είναι το καμπανάκι: ο βίαιος διχασμός μιας περιοχής που μέχρι τώρα θεωρούνταν κρυμμένος παράδεισος, απειλεί να μετατρέψει τη δημόσια γη σε έδαφος προνομιακής εκμετάλλευσης, στερώντας τόσο τη φύση όσο και τους κατοίκους της από το αυτονόητο δικαίωμα προσβασιμότητας.
