Ένας στους δέκα ευρώ που συγκεντρώνει το κράτος από τον ΕΝΦΙΑ θα πηγαίνει απευθείας στους δήμους, σύμφωνα με το νέο σχέδιο του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να αλλάξει τα δεδομένα στη χρηματοδότηση των ΟΤΑ. Πιο συγκεκριμένα, το νέο σύστημα προβλέπει πως το 11,3% των συνολικών εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ θα ενισχύει τις τοπικές κοινότητες μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων.
Η διάταξη αυτή στηρίζει μια νέα ισορροπία στην κατανομή χρημάτων, καθώς έως σήμερα οι δήμοι χρηματοδοτούνταν κυρίως από τον φόρο εισοδήματος και τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με τη νομοθετική πρόβλεψη, οι τρεις βασικές πηγές για τους δήμους είναι: ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών και Νομικών Προσώπων με 19,5%, ο ΦΠΑ με 12% και πλέον ο ΕΝΦΙΑ με 11,3%.
Αξίζει να σημειωθεί η σημαντική απόκλιση από το αρχικό πλαίσιο του «Καλλικράτη», που προέβλεπε ότι οι δήμοι θα λάμβαναν το 50% του Φόρου Ακίνητης Περιουσίας, ποσοστό το οποίο δεν μεταφέρθηκε ποτέ στον ΕΝΦΙΑ. Με τον ενιαίο φόρο να καθιερώνεται από το 2014, το ποσό που καταλήγει στους δήμους συρρικνώθηκε αισθητά.
Έτσι, οι δήμοι δεν θα διαχειρίζονται άμεσα τον ΕΝΦΙΑ, αλλά θα λαμβάνουν το σχετικό μέρος από τα συνολικά κρατικά έσοδα, τα οποία θα εισάγονται στον προϋπολογισμό τους μέσα από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και θα διανέμονται σε μηνιαίες δόσεις, με την οριστική εκκαθάριση να γίνεται στο τέλος κάθε έτους.
Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι μόνο μέχρι το 1/3 των εσόδων από τον φόρο εισοδήματος προορίζεται για επενδύσεις, ενώ το υπόλοιπο, όπως και αυτά από τον ΦΠΑ και τον ΕΝΦΙΑ, διατίθενται για τη λειτουργία και τις υποχρεώσεις των δήμων.
Στον προϋπολογισμό του 2026, οι συνολικές μεταβιβάσεις ΚΑΠ προς τους δήμους αναμένεται να ανέλθουν στα 2,527 δισ. ευρώ, από 2,445 δισ. ευρώ το 2025. Από αυτά, η συμβολή του ΕΝΦΙΑ υπολογίζεται στα 95 εκατ. ευρώ, μειωμένη σε σχέση με τα 99 εκατ. ευρώ του 2025 λόγω της προγραμματισμένης μείωσης του ΕΝΦΙΑ κατά 50% για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς (έως 1.500 κατοίκους), η οποία προβλέπεται να καταργηθεί πλήρως το 2027. Παράλληλα, τα περισσότερα κονδύλια στους δήμους προέρχονται από τον ΦΠΑ (1,037 δισ. ευρώ) και από τον φόρο εισοδήματος (1,395 δισ. ευρώ).
Όσον αφορά τις περιφέρειες, το νέο πλαίσιο ορίζει πως δεν συμμετέχουν στα έσοδα του ΕΝΦΙΑ, αλλά αντλούν πόρους μόνο από το 4,2% του φόρου εισοδήματος και το 4% του ΦΠΑ, με συνολική εκτίμηση για το 2026 στα 809 εκατ. ευρώ, αυξημένα από τα 765 εκατ. ευρώ το 2025.
