Σοβαρές ανησυχίες και αντιδράσεις προκάλεσε το προτεινόμενο σχέδιο νόμου της ελληνικής κυβέρνησης που στοχεύει στην πλήρη απαγόρευση πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είκοσι πέντε οργανώσεις από την Ελλάδα και το εξωτερικό έστειλαν κοινή πολυσέλιδη επιστολή προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τους αρμόδιους υπουργούς, εκφράζοντας ανοιχτά τις έντονες επιφυλάξεις τους.
Η δημόσια διαμάχη ξεκίνησε στις αρχές Απριλίου, μετά την ανακοίνωση της κυβέρνησης για πιο αυστηρά μέτρα στους ανήλικους χρήστες των social media. Την 12η Μαΐου, το σχέδιο νόμου δημοσιοποιήθηκε στην πλατφόρμα TRIS της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εντείνοντας τη συζήτηση και τις αντιδράσεις.
Λίγο αργότερα, φορείς που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως η ψυχική υγεία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η προστασία ανηλίκων και τα ψηφιακά δικαιώματα, καταγγέλλουν ότι τα μέτρα επηρεάζουν όχι μόνο τα παιδιά, αλλά όλους τους πολίτες που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο. Προβληματισμό προκαλεί η πιθανότητα μόνιμου ελέγχου της πρόσβασης μέσω υποχρεωτικής ταυτοποίησης και ψηφιακών πορτοφολιών, συρρικνώνοντας ουσιαστικά την ψηφιακή ανωνυμία.
Επιπλέον, οι οργανώσεις τονίζουν πως δεν πραγματοποιήθηκε επαρκής διάλογος με κοινωνικούς φορείς, επιστήμονες ή ακόμα και τους ίδιους τους ανήλικους πριν κατατεθεί ο νόμος. Ζητούν επίσης να δοθεί στη δημοσιότητα η γνώμη της επιτροπής του ΚΕΣΥ, που όπως φαίνεται είχε σοβαρές επιφυλάξεις για το μέτρο.
Στο επίκεντρο της κριτικής είναι η αναλογικότητα και η αποτελεσματικότητα της γενικής απαγόρευσης. Όπως επισημαίνεται, οι κίνδυνοι για τους ανηλίκους στο διαδίκτυο είναι υπαρκτοί, όμως απαιτούνται εναλλακτικές λύσεις, όπως η ενίσχυση του ψηφιακού γραμματισμού και η εκπαίδευση παιδιών και γονέων, αλλά και συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τις ίδιες τις πλατφόρμες δικτύωσης.
Ανησυχίες εκφράζονται και για το ενδεχόμενο κοινωνικού αποκλεισμού οικογενειών με περιορισμένες ψηφιακές γνώσεις, ενώ γίνεται λόγος για το ρίσκο οι ανήλικοι να αναζητήσουν τρόπους παράκαμψης (π.χ. μέσω VPN), εκθέτοντας τα προσωπικά τους δεδομένα σε μεγαλύτερους κινδύνους.
Γίνεται εκτενής αναφορά στην πιθανή νομική σύγκρουση του νέου αυτού πλαισίου με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), καθώς ο DSA προστατεύει τους ανήλικους χωρίς να επιβάλλει καθολική απαγόρευση ή υποχρεωτική ταυτοποίηση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης μπορεί να φτάσει πέρα από διαδεδομένα κοινωνικά δίκτυα όπως Instagram, Facebook και TikTok, καταλαμβάνοντας και αποκεντρωμένες πλατφόρμες όπως Mastodon και PixelFed, που δεν υπόκεινται σε κεντρικό έλεγχο και αλγοριθμικά συστήματα εθισμού.
Τέλος, εκπλήσσει το γεγονός ότι το YouTube φαίνεται να εξαιρείται από τη ρύθμιση, παρ’ ότι είναι από τις δημοφιλέστερες πλατφόρμες μεταξύ ανηλίκων.
Οι οργανώσεις ζητούν ανοιχτή δημόσια διαβούλευση, διαφάνεια για τις αρμόδιες γνωμοδοτήσεις και αλλαγή πολιτικής, που θα πιέζει τις ίδιες τις πλατφόρμες να λάβουν μέτρα για την ασφάλεια όλων των χρηστών.
Οι υπογράφοντες περιλαμβάνουν το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τη Διεθνή Αμνηστία (Ελληνικό Τμήμα), την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, την ΕΠΑΨΥ, την Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ., την Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας και άλλες ελληνικές και διεθνείς οργανώσεις, όπως Electronic Frontier Foundation, European Digital Rights (EDRi), FactReview, Homo Digitalis κ.ά.
