Μια ιστορική αλλαγή ετοιμάζεται να αλλάξει για πάντα το τοπίο των κληρονομιών και των διαθηκών στη χώρα μας. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης ολοκληρώνει τη δημόσια διαβούλευση πάνω στην εκ βάθρων αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, με το νέο πλαίσιο να αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Ο νέος «οδηγός» των 10 κορυφαίων αλλαγών που αφορούν όλους
- 1. Ιδιόγραφες διαθήκες με αυστηρούς ελέγχους: Οι χειρόγραφες διαθήκες παραμένουν, όμως πλέον θα εξετάζονται εξονυχιστικά η γνησιότητα και η αυθεντικότητα, με μάρτυρες και ειδικούς πραγματογνώμονες, ειδικά αν τις φέρουν ενώπιον συμβολαιογράφου άλλοι συγγενείς πλην παιδιών και συζύγου. Το ίδιο ισχύει και αν έχουν περάσει κάποια χρόνια από τον θάνατο του διαθέτη.
- 2. Αυξημένο ποσοστό για τον επιζώντα σύζυγο: Αν ο θανών αφήνει μόνο ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος θα παίρνει το 33% (αντί για 25%). Με δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό παραμένει στο 25%.
- 3. Ριζική αλλαγή στη νόμιμη μοίρα: Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε απαίτηση χρηματικής αξίας κι όχι σε νομικό μερίδιο ακινήτων, βάζοντας τέλος στα «αδελφομοίρια» και τις αναγκαστικές συνιδιοκτησίες μεταξύ κληρονόμων.
- 4. Κληρονομικές συμβάσεις ζωής: Εισάγονται για πρώτη φορά συμφωνίες όπου κάποιος οργανώνει τη μεταβίβαση της περιουσίας του εν ζωή, είτε αφήνοντάς τη με θάνατο, είτε παραιτούμενος συνειδητά από δικαιώματα.
- 5. Ευελιξία στους συγκληρονόμους: Ο καθένας από τους συγκληρονόμους θα μπορεί να αιτηθεί την εξαγορά μεριδίου άλλου κληρονόμου, αποφεύγοντας χρονοβόρες διαδικασίες πλειστηριασμών.
- 6. Απόλυτος διαχωρισμός οφειλών: Τα χρέη του θανόντα δεν θα βαρύνουν πλέον την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ενισχύοντας την οικονομική ασφάλεια και δίνοντας ζωή σε περιουσίες που μέχρι σήμερα αποποιούνταν μαζικά.
- 7. Προστασία σύγχρονων μορφών οικογένειας: Τα άτομα σε σύμφωνο συμβίωσης πλέον εξισώνονται πλήρως με τους συζύγους, ενώ όσοι ζούσαν τουλάχιστον τρία χρόνια μαζί, μπορούν να κληρονομήσουν ελλείψει συγγενών, αφού υποβάλουν αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες και διατηρούν δικαίωμα χρήσης της κοινής κατοικίας για έναν χρόνο.
- 8. Δυνατότητα σύνταξης διαθήκης σε ανήλικους και ΑμεΑ: Άτομα από 16 ετών δύνανται πλέον να καταρτίζουν διαθήκη, ενώ για ανθρώπους με αναπηρίες δίνεται η δυνατότητα χρήσης τεχνολογίας (όπως φωνητική υποστήριξη) για τη σύνταξή της.
- 9. Αποκλεισμός διαθηκών σε προσωπικό ιδρυμάτων: Όσοι παρέχουν υπηρεσίες, διοικούν ή εργάζονται σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας και ίδρυματα περίθαλψης, δεν επιτρέπεται πια να κατονομάζονται ως κληρονόμοι ηλικιωμένων που φιλοξενούνται σε αυτά.
- 10. Οριστική ανικανότητα κληρονόμων με ποινική καταδίκη: Όποιος έχει καταδικαστεί για σοβαρά εγκλήματα κατά της ζωής ή ελευθερίας του θανόντα παύει αυτομάτως να θεωρείται ικανός να κληρονομήσει.
Οι τολμηρές αυτές αλλαγές υπόσχονται διαφάνεια, δικαιοσύνη και ασφάλεια στη διαχείριση της περιουσίας, αλλάζοντας όσα θεωρούσαμε δεδομένα εδώ και δεκαετίες. Η επόμενη μέρα στις ελληνικές διαθήκες έχει ήδη ξεκινήσει!
