Η πορεία της διαστημικής εξερεύνησης μπαίνει σε νέα εποχή, καθώς το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα φτάσουμε πιο μακριά, αλλά αν μπορούμε να μείνουμε μακριά από τη Γη για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Ένα φαινομενικά απλό πείραμα συγκλονίζει την επιστημονική κοινότητα: Χιλιάδες μικροσκοπικά σκουλήκια ξεκινούν το ταξίδι τους προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), με σκοπό να βοηθήσουν στην κατανόηση της ζωής έξω από τον πλανήτη μας.
Η ειδική αυτή αποστολή ξεκίνησε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ, μεταφερόμενη από διαστημικό σκάφος της Northrop Grumman, ως μέρος του ανεφοδιασμού της NASA στον ISS. Μαζί με τον εξοπλισμό και τα προμήθειες, ταξιδεύουν και τα ειδικά δοχεία με τα σκουλήκια Caenorhabditis elegans, οργανισμούς μήκους ενός χιλιοστού που αποδεικνύονται πολύτιμοι για τη βιοϊατρική έρευνα.
Τα σκουλήκια αυτά μοιάζουν εντυπωσιακά με τους ανθρώπους στις βασικές βιολογικές διαδικασίες τους – μία ομοιότητα που διευκολύνει τη μελέτη της επίδρασης της μικροβαρύτητας και της διαστημικής ακτινοβολίας στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η μελέτη, που σχεδιάστηκε από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποσκοπεί να αποκαλύψει πώς αντιδρά το ανθρώπινο σώμα στη μακρόχρονη παραμονή στο Διάστημα. Ήδη γνωρίζουμε πως αυτή προκαλεί σημαντική μείωση μυϊκής μάζας, απώλεια πυκνότητας οστών, δυσκολίες στην όραση και μεγάλη έκθεση σε ακτινοβολία.
Η εμπειρία του αστροναύτη Φρανκ Ρούμπιο, που πέρασε πάνω από 370 ημέρες σε τροχιά, αποδεικνύει πόσο δύσκολη είναι η ανάκαμψη μετά την επιστροφή στη Γη. Μόνιμες αποστολές στη Σελήνη ή στον Άρη θα απαιτήσουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των επιπτώσεων.
Αρχικά, οι νηματώδεις αυτοί οργανισμοί θα τοποθετηθούν σε εργαστηριακό χώρο του σταθμού και στη συνέχεια θα εκτεθούν στο εξωτερικό μέρος του, σε ακραίες διαστημικές συνθήκες, για έως και 15 εβδομάδες. Τα δεδομένα που θα συλλέξουν οι επιστήμονες θα αποκαλύψουν πώς επηρεάζεται το DNA και η φυσιολογία τους από την ακτινοβολία και τη μηδενική βαρύτητα.
Ταυτόχρονα, γήινα ερευνητικά κέντρα θα παρακολουθούν τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο, αξιοποιώντας πρωτοπόρες τεχνολογίες καταγραφής. Τα αποτελέσματα υπόσχονται νέες λύσεις τόσο για τις μελλοντικές αποστολές στο Διάστημα, όσο και για θεραπείες που θα βοηθήσουν στη διατήρηση της υγείας των αστροναυτών.
Το φιλόδοξο πρόγραμμα Άρτεμις της NASA, που επιδιώκει την επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη, βασίζεται σε τέτοιου είδους καινοτόμες έρευνες. Η δυνατότητα διαβίωσης σε διαστημικά περιβάλλοντα είναι πλέον το «κλειδί» για το επόμενο μεγάλο βήμα της ανθρωπότητας.
Ίσως, τελικά, η λύση στο μυστήριο της επιβίωσής μας μακριά από τη Γη να κρύβεται σε πλάσματα που κανείς δεν βλέπει με το μάτι. Το πείραμα αποδεικνύει περίτρανα ότι η σημασία δεν κρύβεται στο μέγεθος!
